توجه: محتویات این صفحه به صورت خودکار پردازش شده و مقاله‌های نویسندگانی با تشابه اسمی، همگی در بخش یکسان نمایش داده می‌شوند.
۱بررسی فرش های بازتاب یافته بر نگاره های شاهنامه بایسنغری
اطلاعات انتشار: گلجام، پاييز, دوره  - , شماره  ۱۴، سال
تعداد صفحات: ۲۱
در حالی که از دوره تیموریان فرش یا دست بافته کامل و سالمی به جای نمانده است که گواه و شناساننده نوع طرح و نقش و رنگ فرش ها در این دوره زمانی باشد، اما این دستبافته ها را میتوان بر اساس گزارش های مختلف موجود در کتب تاریخی و سفرنامه های سیاحان و همچنین در نسخه های مصور شده بررسی کرد. لذا نگاره های فراوانی وجود دارد که بازتاب دهنده فرش هایی است که به نظر می رسد در دوره تیموریان بافته شده باشد. این نگاره ها در نسخه های متعددی برای شاهزادگان و هنرپروران تیموری، در کتابخانه سلطنتی با دقت و نظارت عالیه تهیه می شده و به کمک این نگاره ها امکان بازسازی یک فرش کامل فراهم می شود. یکی از این نسخه ها، نسخه منحصر به فرد شاهنامه ای است که به تاریخ 833 ه.ق. (1429 م.) در هرات و برای بایسنغرمیرزا در کتابخانه سلطنتی تهیه شده و امروز به شاهنامه بایسنغری مشهور است. در مقاله پیش رو، به بررسی و تجزیه و تحلیل شش نگاره از این نسخه که فرش هایی در آن دیده می شود، پرداخته شده و تلاش می گردد طرح، نقش و رنگ این رنگ ها شناسایی شود. ماهیت این پژوهش توصیفی و تحلیلی بوده و ضرورت انجام آن آشنایی هنرمندان، طراحان و بازرگانان عرصه فرش با نقشه های گذشته و بازبافی این نقشه ها با نگاه و رویکرد به بازار امروز ایران و جهان است.

۲عوامل موثر بر فرم های مجسمه های سفالی مجوف در ایران پیش از تاریخ
اطلاعات انتشار: نقش مايه، پاييز و زمستان, دوره  ۲ , شماره  ۴، سال
تعداد صفحات: ۱۰
این پژوهش به عوامل موثر بر فرم مجسمه های سفالی مجوف ایران در دوران پیش از تاریخ می پردازد....

۳آداب مهر در اسناد و مکاتبات دیوانی در دوره اسلامی (ایلخانان و صفویان)
اطلاعات انتشار: نگره، پاييز, دوره  ۴ , شماره  ۱۲، سال
تعداد صفحات: ۸
خصوصیات ظاهری، نوشتاری و آداب استفاده از مهر در اسناد دوره اسلامی از زمان غازان خان تحولی اساسی یافت. این تغییرات هم زمان با اصلاح نظام دیوانی و اداری ایلخانان اعمال می شد و با گرایش غازان خان به دین مبین اسلام کاملا هم سو بود. مغولان در ممهور کردن نامه های خود تابع آدابی خاص بودند و از مهرهایی چون آلتون تمغا، آل تمغا و قرا تمغا استفاده می کردند. همچنین مهر خود را معمولا بر کنار تاریخ و ارقام مالی سند و گاه بالای فرمان می گذاشته اند.آگاهی از آداب مهرگذاری بر اسناد در دوره تیموری اندک است. اما نظام گسترده دیوانی در دوره صفویان انواع مهر و آداب ویژه ای را در این باره موجب شده تا آن جا که برخی از این قواعد را ثبت کرده اند. ده مهر دیوانی در دوره شاه سلیمان و سه مقام ارشد مهرداری با عناوین «مهردار مهر همایون»، «مهردار مهر شرف نفاذ» و «دوات دار مهر انگشتر» از این جمله است. در این مقاله انواع مهرهای دیوانی و آداب استفاده از آن ها در اسناد اسلامی به ویژه در دوران ایلخانان مغول و صفوی بررسی خواهد شد.

۴تاملاتی در باره موضوعات ملی و مذهبی در نقاشی قهوه خانه ای
اطلاعات انتشار: نگره، تابستان, دوره  ۶ , شماره  ۱۸، سال
تعداد صفحات: ۱۳
نقاشی ایران با ادبیات فارسی و مضامین ملی و مذهبی پیوندی ناگسستنی دارد و شاهد این ادعا، وجود نسخ ارزشمند نگارگری است که در موزه های ایران و جهان به یادگار مانده و هر کدام از آن ها بر اساس یکی از متون ارزشمند زبان فارسی و موضوعات ملی و مذهبی به وجود آمده است. نقاشی خیالی نگاری هم به عنوان یکی از شاخه های نقاشی ایرانی پیوندی تنگاتنگ با ادبیات پارسی داشته و موضوعات آن اغلب بر محور وقایع زندگی پهلوانان ملی و مذهبی شکل گرفته است. به دلیل خاستگاه مردمی نقاشی خیالی نگاری و ارتباط بی واسطه هنرمندان آن با قشر عامه جامعه، این نقاشان توجه ویژه ای نسبت به خواسته ها و علاقه مندی های مردم دارند. مقاله پیش رو با هدف مشخص نمودن علل گرایش نقاشان خیالی نگاری به ادبیات مکتوب و شفاهی حماسی و پهلوان محور و موضوعات مذهبی، به دنبال پاسخ این پرسش است که آیا گرایش به مضامین ادبی، ملی و مذهبی در نقاشی خیالی نگاری همچون نگارگری ایرانی بوده و یا دلایل دیگری سبب این گرایش شده است. روش تحقیق این مقاله به شیوه توصیفی و تحلیلی بوده و نمونه های مورد استفاده، به صورت انتخابی از بین شاخص ترین آثار نقاشی قهوه خانه ای برگزیده شده است.

۵تاثیرات تحولات خوشنویسی (خط ثلث) بر کتیبه نگاری ابنیه اسلامی ایران سده چهار تا نهم هجری
اطلاعات انتشار: نگره، بهار, دوره  ۵ , شماره  ۱۴، سال
تعداد صفحات: ۱۴
کتیبه نگاری و خوشنویسی هر یک بر اساس تعریف و کاربردشان سیر تحول و تکامل ویژه ای دارند. خط ثلث یکی از قلم های اصلی کتابت قرآن و کتیبه نگاری در ایران است. تحولات خط ثلث در خوشنویسی بر تحولات کتیبه نگاری تا حد زیادی موثر بوده و به نظر می رسد بیش ترین تحولات مربوط به سده چهار تا نهم هجری می باشد. در این مقاله سیر تحول و تکامل خط ثلث و مقایسه آن با تحولات کتیبه نگاری ثلث در این دوره مورد بررسی قرار گرفته و سعی شده بخشی از میزان تاثیرپذیری کتیبه نگاری از خوشنویسی آشکار شود.

۶طراحی و طراحان فرش در دربار اسکندرسلطان
اطلاعات انتشار: نگره، زمستان, دوره  ۴ , شماره  ۱۳، سال
تعداد صفحات: ۱۲
نسخه های فراوانی در دوران اندک حکومت اسکندر سلطان در شیراز مصور شده که از هنرپروری و حمایت این شاهزاده تیموری از هنرمندان، نگارگران و کتاب آرایان خبر می دهد. اما متاسفانه نام این هنرمندان یا در تاریخ نیامده و یا با حدس و گمان همراه است و اغلب پژوهشگران به هنرمندانی که در کارگاه هنری اسکندرسلطان مشغول به کار بوده اند نپرداخته و تنها به بررسی نسخه های مصور دوره مذکور اکتفا کرده اند. با این حال در برخی از نگاره های نسخه های مصور شده در دربار اسکندرسلطان، فرش هایی وجود دارند که در عین سادگی، سبکی منحصر به فرد و ویژه را می نمایانند که نویدبخش تحولات طراحی فرش در روزگار آتی تاریخ فرش ایران است. در این پژوهش علاوه بر پرداختن به نگاره هایی که طرح و نقشی از فرش بر آن ها نمایان می باشد اثر، رقم طراحان و آفرینندگان این نگاره ها، با تمرکز بر زندگی هنری پیراحمد باغشمالی بررسی می شود. ماهیت این پژوهش توصیفی و تحلیلی بوده و هدف از انجام آن بررسی تاثیر یک هنرمند (در اینجا طراح فرش) بر سبک و شیوه هنرمندان پس از خود است.

۷کاهش انحراف با نیازهای بازار جهانی فرش دستباف با تاکید بر فناوری اطلاعات
اطلاعات انتشار: گلجام، پاييز, دوره  - , شماره  ۱۷، سال
تعداد صفحات: ۱۸

۸ریشه یابی آداب و رسوم ایلخانان در شاهنامه ابوسعیدی با تاکید بر نگاره های سوگواری
اطلاعات انتشار: نگره، تابستان, دوره  ۷ , شماره  ۲۲، سال
تعداد صفحات: ۱۴
آداب و رسوم و سنت های اجتماعی در بستر زمان و با تغییر حکومت ها همواره به شکلی تازه جلوه گر شده است. این سنت ها در مراسم مختلف، از جمله سوگواری، حضور داشته اند. مغولان نیز در ابتدا به واسطه نوع زندگی بدوی خود آداب و رسوم خاصی داشتند که در انواع فعالیت های روزمره شان ظهور داشت. ایشان به این سنت ها، که در برخی موارد ریشه در اعتقاداتشان داشت، تا سال ها پس از حمله به ایران و استقرار و ایجاد حکومت عمل می کردند. پس از گرویدن ایشان به دین اسلام برخی از این سنت ها حذف و برخی دچار تحولاتی اساسی شد، اما برخی از آن ها از بین نرفت. ایلخانان مغول در جهت اهداف سیاسی خود به تالیف کتب تاریخی و مصورسازی آن ها (همچون شاهنامه) پرداختند. این کتاب ها آمیزهای از وقایع دوره تاریخی ایلخانان است. شاهنامه ابوسعیدی از جمله این آثار است که در آن نگارههایی با مضمون سوگواری وجود دارد. هدف این پژوهش بررسی آداب و رسوم ایلخانان مغول و چگونگی انعکاس آن در نگاره های شاهنامه مذکور با موضوع سوگواری است. بدین منظور، با بررسی مذهب و آداب و رسوم ایلخانان، به ویژه در سوگواری و آداب تدفین، و مطابقت با چهار نگاره از شاهنامه ابوسعیدی با موضوع سوگواری پاسخ به این سوال پی گرفته می شود که آداب مورد نظر چگونه در چهار نگاره از شاهنامه ابوسعیدی با موضوع سوگواری ظهور یافته اند. بر این اساس، آداب و رسوم مربوط به سوگواری در آن دوره مطرح شده و در نگاره های مذکور بررسی شده است. یافته های این مقاله گویای آن است که نگاره های مذکور سنت های ایلخانان در اجرای مراسم سوگواری را نشان می دهند و با آنچه در منابع تاریخی از آداب و رسوم مردم آن زمان آمده است تطبیق پذیرند. این مقاله به روش توصیفی– تحلیلی انجام گرفته و اطلاعات آن به شیوه کتابخانه ای گردآوری شده است.

۹مطالعه تطبیقی در کاربرد دو اصطلاح «تزیینات معماری» و «دیوارنگاری » در منابع هنر اسلامی
اطلاعات انتشار: نگره، تابستان, دوره  ۵ , شماره  ۱۵، سال
تعداد صفحات: ۱۴
بررسی مفهوم «تزیینات معماری» و نیز «دیوارنگاری» نشان می دهد در چگونگی کاربرد این دو اصطلاح، به ویژه در منابع هنر اسلامی کاستی هایی وارد است که گاه مفهوم هنر را در مصادیق این گونه آثار به چالش می کشد. این پژوهش در یک روش استدلالی مبتنی بر ریشه یابی لغوی و تطبیق مفاهیم و تحلیل مصادیق آشکار می سازد بیشتر آثاری که در منابع هنر اسلامی در قالب «تزیینات معماری» معرفی شده، به واقع خود، دیوارنگاره هایی به شمار می روند که «تزیینی بودن» تنها بخشی از اهداف آنها است. در این منابع، اصطلاح «تزیینات معماری» اغلب به جای «دیوارنگاری» به کار برده شده و «هنر دیوارنگاری» علاوه بر شیوه های متنوعی که دارد، به روش های خاصی محدود شده است. به این ترتیب بی توجه به وجوه بصری و نمایشی هنر دیوارنگاری در این گونه آثار، ارزش های متعالی آن را در سطح ارزش «هنر تزیینی» معرفی کرده است. در این صورت نه تنها جایگاه هنر دیوارنگاری گذشته ایران به درستی دیده نشده، بلکه معرفی فرهنگ تصویری ایران را در این باره و در عرصه هنرهای تجسمی و معماری (به ویژه هنر ایران و جهان) با کاستی مواجه ساخته است. به همین منظور توجه به عوامل زیر مسیر تازه ایی را در مفهوم و کاربرد این گونه اصطلاحات ارائه می دهد: الف– تعاریف و ویژگی هایی که از مفهوم «دیوارنگاری» و «تزیینات» متصور است. ب– ارزش جایگاه آثار تزیینی در حوزه هنرهای تجسمی. ج– تطبیق ویژگی هایی که هنر دیوارنگاری نسبت به تزیینات دارد. با توجه به آن چه گفته شد می توان نتیجه گرفت: 1– برای معرفی عمل آرایه های دیواری، اصطلاح «دیوارنگاری» نسبت به «تزیینات معماری» تخصصی تر است و جامعیت بیشتر دارد. 2– مفهوم تزیینات در معماری، شامل مصادیق گوناگونی است که فقط بخشی از آن به آرایه های دیواری بر می گردد. 3– اثر «تزیینی» ویژگی هایی دارد که تنها در برخی از این آرایه ها دیده می شود. 4– اغلب آرایه هایی که با شیوه های متنوع، سطوح بناها را پوشش داده اند، در واقع مصداق بارز هنر دیوارنگاری هستند.

۱۰ویژگی های سفالینه های پیکره ای در ایران پیش از تاریخ
اطلاعات انتشار: نگره، تابستان, دوره  ۵ , شماره  ۱۵، سال
تعداد صفحات: ۱۰
این مقاله به ویژگی های سفالینه های پیکره ای ایران در دوران پیش از تاریخ پرداخته که از ابتدای دوره جمع آوری غذا آغاز و تا ورود به دوران تاریخی ادامه می یابد. قدیمی ترین آثار در زمان مورد اشاره، الهه گان باروری و زیبایی هستند. در دوره های بعد با پیشرفت صنعت سفال گری و پس از عصر سفال های منقوش، شاهد ساخت آثاری حجمی هستیم که از نظر ویژگی های بصری در جایگاه بالاتری از آثار پیشین خود قرار می گیرند و اغلب نشانه هایی از ظرف بودن را در خود دارند. این آثار دارای مشخصاتی هستند که در نمونه های مشابه نیز مشاهده می شود و در این میان می توان اغراق، شباهت به ظرف داشتن و کارکردهای آیینی را نام برد. این مقاله به روش تحقیق توصیفی – تحلیلی تهیه شده است.

۱۱بررسی و طبقه بندی موضوعی نقاشی های دیواری باغ ارم شیراز دوره قاجاریه
اطلاعات انتشار: نگره، پاييز, دوره  ۵ , شماره  ۱۶، سال
تعداد صفحات: ۱۵
باغ ارم، یکی از باغ های زیبا و مشهور شیراز و متعلق به دوره قاجار می باشد. در عمارت این باغ مجموعه ای از نقاشی های دیواری وجود دارد که به صورت کاشی هفت رنگ و یا نقاشی رنگ و روغن بر روی چوب کار شده و سراسر دیوارها و سقف این عمارت سه طبقه را تزیین کرده است. نقاشی ها دارای مضامین متنوعی هستند که متناسب با موضوع های هریک به شیوه های متداول و گاه متاثر از نقاشی غربی کار شده اند. برخی نیز که الهام گرفته از فرهنگ بومی و سنتی می باشد از دقت و ظرافت بیش تری در اجرا برخوردار است. در این پژوهش که به روش میدانی و کتابخانه ای صورت گرفته هدف شناخت هر چه بهتر نقاشی های دیواری باغ ارم شیراز و توصیف و طبقه بندی این آثار است. برای این منظور پس از معرفی باغ ارم و مروری بر تاریخچه آن، ضمن طبقه بندی این آثار هر یک از تصاویر مورد بررسی قرار گرفته است. موضوعات نقاشی های دیواری باغ ارم به سه دسته: 1– اساطیری و باستانی 2– داستانی 3– نقوش تزیینی تقسیم شده که هر یک دارای زیرمجموعه هایی است. در این پژوهش ضمن بررسی این سه دسته و ریشه یابی برخی از مضامین و موضوعات به تاثیرات هنر غربی در برخی از موضوعات و شیوه اجرایی آن ها اشاره شده است. تجمل گرایی و قدرت طلبی سفارش دهندگان نیز می تواند دلیلی بر تنوع موضوعی آثار باشد.

۱۲بررسی ویژگی های تزئینی قرآن های مترجم خطی سده 5 تا 6 ه.ق موجود در موزه قرآن امام رضا (ع)
اطلاعات انتشار: نامه هنرهاي تجسمي و كاربردي، پاييز و زمستان, دوره  ۴ , شماره  ۸، سال
تعداد صفحات: ۱۶
لطفا برای مشاهده متن چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

۱۳تاثیرات ظروف سرامیکی وارداتی بر طرح و نقش ظروف سفالی و سرامیکی داخلی در دوره قاجار
اطلاعات انتشار: مطالعات تطبيقي هنر، بهار و تابستان, دوره  ۴ , شماره  ۷، سال
تعداد صفحات: ۲۰
در دوره قاجار کشورهای خارجی (اروپا و چین)، بازار ایران و سایر کشورهای مسلمان را در اختیار کالاهای صادراتی و ارزان قیمت خود درآوردند. با رشد روزافزون این واردات در سده 14–13 ه. ق. \ 19 م. تولید بسیاری از صنایع بومی ایران دچار افول گردید. سفال و سرامیک دوره قاجار نیز از این تاثیرات جدا نبود و تولیدات آن تنها منحصر به بازار داخلی کشور شد که در بسیاری از موارد از نمونه های وارداتی تاثیر پذیرفته اند.بنابر آنچه بیان شد، مقاله پیش رو با هدف تحلیل و تطبیق ظروف سفالی و سرامیکی داخلی و وارداتی، پانزده نمونه داخلی و هجده نمونه خارجی در دوره قاجار، تدوین یافته است و در آن تاثیرات ظروف خارجی بر طرح و نقش نمونه های داخلی بررسی شده است. از همین رو، تلاش نگارندگان این پژوهش بر آن است تا با پاسخ گویی به این پرسش که ظروف سرامیکی وارداتی در دوره قاجار چه تاثیراتی را بر طرح و نقش ظروف سفالی و سرامیکی داخلی نهاده اند، به هدف یادشده دست یابند.شایان یادآوری است که این تاثیرات در چهار دسته؛ ظروف سفید– آبی به ویژه ظروف ساخت نائین، چینی های مینایی تقلیدشده از نمونه های وارداتی چین، ظروف تقلیدشده از ظروف ایزنیک (ترکیه) و ظروف چندرنگ قابل بررسی است. روش تحقیق به کاررفته، توصیفی– تحلیلی است و اطلاعات هم با روش کتابخانه ای و میدانی گردآوری شده است.پس از بررسی های لازم نتایج تحقیق بیانگر این بود که در سه دسته نخست از این تقسیم بندی، تاثیرات مستقیم در طرح و نقش کاملا و به میزان بسیار آشکار است اگرچه در مواردی، تاثیرات غیرمستقیم را هم می توان مشاهده کرد. اما در دسته چهارم، این تاثیرات تقریبا به صورت غیرمستقیم صورت گرفته چنانکه تاثیرات پذیرفته شده نقاشی قاجاری از اصول نقاشی اروپایی در این دوره مانند برهنه گرایی، بهره گیری از سه بعد نمایی و چشم اندازها و صحنه های زندگی در نقاشی اروپایی بازتاب یافته است.

۱۴حروف فارسی و عربی در نخستین کتاب های چاپی فارسی و عربی در جهان
اطلاعات انتشار: مطالعات ملي كتابداري و سازماندهي اطلاعات، بهار, دوره  ۲۵ , شماره  ۱ (۹۷)، سال
تعداد صفحات: ۲۲
نمایش نتایج ۱ تا ۱۴ از میان ۱۴ نتیجه