توجه: محتویات این صفحه به صورت خودکار پردازش شده و مقاله‌های نویسندگانی با تشابه اسمی، همگی در بخش یکسان نمایش داده می‌شوند.
۱بررسی سنگ شناسی، ژئوشیمی و جایگاه زمین ساختی توده نفوذی کمتال (شمال خاروانا، آذربایجان شرقی)
اطلاعات انتشار: علوم زمين، بهار, دوره  ۱۸ , شماره  ۷۱، سال
تعداد صفحات: ۶
توده نفوذی کمتال در شمال باختری ایران، استان آذربایجان شرقی و در مجاورت مرز ایران و جمهوری ارمنستان واقع شده است. این توده در برگیرنده یک بخش اسیدی با ترکیب  مونزوگرانیت و یک بخش حد واسط– بازی متشکل از سنگ های مونزونیت، مونزودیوریت، کوارتزمونزونیت، کوارتزمونزودیوریت و گابرو است. عدسی های کوچک با ترکیب گابرو، در حاشیه جنوب خاوری توده نفوذی کمتال، در داخل بخش کوارتزمونزونیتی وجود دارند. بخش اسیدی در بخش حد واسط – بازی نفوذ کرده است. بخش اسیدی و بخش حد واسط دارای ماهیت کلسیمی – قلیایی با پتاسیم بالا بوده، در حالی که عدسی های گابرویی ماهیت تولئیتی دارند. سنگ های اسیدی و حد واسط، متاآلومین بوده و در زمره گرانیتوییدهای نوع I قرار می گیرند. تغییرات عناصر کمیاب خاکی نمونه های اسیدی و حد واسط، یک الگوی غنی از LREE با نسبت بالای LREE\HREE را نشان می دهند. تفاوت این دو بخش در مقدار غنی شدگی از MREE است. شباهت تغییرات عناصر کمیاب در این دو بخش، می تواند بیانگر ارتباط زایشی آنها باشد. در نمودارهای عنکبوتی عناصر کمیاب همه فازهای توده نفوذی کمتال، بی هنجاری منفی Nb و Ti مشاهده می شود که نشانگر محیط های فرورانشی است. مقایسه فراوانی عناصر ناسازگار سنگ های منطقه مورد مطالعه با تغییرات این عناصر در گرانیتوییدهای محیط های مختلف زمین ساختی، بیانگر تشابه آنها با گرانیتوییدهای کمان آتشفشانی آند است. همچنین، نمودارهای تفکیک محیط های زمین ساختی گرانیتوییدها، بیانگر ارتباط گرانیتوییدهای کمتال با کمان آتشفشانی (VAG) بوده که در نتیجه فرورانش صفحه اقیانوسی نوتتیس به زیر سکوی قاره ای قفقاز به وجود آمده اند.

۲کانی شناسی و سنگ شناسی اسکارن کمتال (شمال خاروانا، آذربایجان شرقی)
اطلاعات انتشار: علوم زمين، زمستان, دوره  ۲۲ , شماره  ۸۶، سال
تعداد صفحات: ۸
اسکارن کمتال در 20 کیلومتری شمال خاروانا در آذربایجان شرقی قرار دارد. دگرسانی متاسوماتیک نوع اسکارن در نتیجه نفوذ توده مونزونیتی کمتال به درون سنگ های کربناتی ناخالص کرتاسه بالایی تشکیل شده است. اسکارن کمتال از دو بخش اسکارن بیرونی(اگزواسکارن) و اسکارن درونی(اندواسکارن) تشکیل شده است. اسکارن بیرونی، پهنه اصلی اسکارن در منطقه مطالعاتی بوده و ستبرای آن بین 100 تا 600 متر متغیر است. مطالعات صحرایی و کانی شناسی نشان می دهد که پهنه اسکارن بیرونی شامل بخش غنی از گارنت (زیرپهنه گارنت اسکارن)، غنی از اپیدوت (زیرپهنه اپیدوت اسکارن) و زیرپهنه مرمر است. گارنت مهم ترین و شاخص ترین کانی کالک سیلیکاتی بدون آب در زیرپهنه گارنت اسکارن است. ترکیب کلی آنها از نوع گروسولاریتی است (Ad33–35)، اما در امتداد شکستگی ها، مولفه آندرادیتی چیره می شود (Ad66–73). کلینوپیروکسن دیگر کانی فراوان زیرپهنه گارنت اسکارن است که از نظر ترکیب شیمیایی از نوع دیوپسیدی است (Di82.8–85.7). در زیرپهنه اپیدوت اسکارن، کانی مهم و اصلی اپیدوت است و گارنت و کلینوپیروکسن در مقادیر محدودی در برخی نقاط حضور دارند. مطالعات سنگ نگاری بیانگر این است که سنگ اولیه زیرپهنه گارنت اسکارن، آهک مارنی و سنگ اولیه زیرپهنه اپیدوت اسکارن، از نوع مارن رسی بوده است. فرایندهای اسکارنی شدن به دو مرحله مجزای پیش رونده و پس رونده قابل تقسیم است. مرحله پیش رونده بی فاصله پس از جایگیری ماگمای مونزونیتی کمتال به درون سنگ های کربناتی ناخالص آغاز شده است. شار حرارتی بالای توده مونزونیتی کمتال موجب دگرگونی ایزوشیمیایی و تبدیل سنگ های آهکی خالص به مرمر و تحول سنگ های آهکی رس دار به اسکارنویید (دگرگونی– متاسوماتیک دو جانبه) شده است. ورود فاز سیال مستقل حاصل از تبلور ماگما به درون شکستگی های سنگ های درونگیر، مقادیر قابل ملاحظه ای از عناصری همچون Fe، Si و Mg را به درون هاله متاسوماتیک وارد کرده که منجر به تشکیل مقادیر قابل توجهی از کانی های کالک سیلیکاتی بی آب شده است. در مرحله پس رونده، در اثر ورود سیال های گرمابی دمای پایین تر و فرایندهای هیدرولیز، کربن گیری و سولفیدی شدن، بخشی از کانی های کالک سیلیکاتی بی آب توسط کانی های کالک سیلیکاتی آب دار، سولفیدها، اکسیدها و کربنات ها جانشین شده اند. گارنت و کلینوپیروکسن فراوان ترین مجموعه کانی شناسی اسکارن کمتال هستند که در دمای کمتر از 550 درجه سانتی گراد تشکیل شده اند. نبود ولاستونیت در این مجموعه کانی شناسی، هم رشدی بلورهای گارنت و کلینوپیروکسن و نبود هاله واکنشی بین این دو کانی و نبود بافت های جانشینی نشانگر این است که این دو کانی به صورت همزمان در محدوده دمایی 430 تا 550 درجه سانتی گراد و فوگاسیته اکسیژن میان 26–10 تا 23–10 تشکیل شده اند.

۳مطالعه زمین شناسی، دگرسانی، ژئوشیمی و میانبارهای سیال در کانه زایی های طلای شمال بزمان
اطلاعات انتشار: علوم زمين، بهار, دوره  ۲۴ , شماره  ۹۵ (سنگ و كاني)، سال
تعداد صفحات: ۱۶
منطقه مورد مطالعه در انتهای جنوبی کمربند ماگمایی سهند– بزمان، در شمال آتشفشان بزمان قرار گرفته است. واحدهای سنگی منطقه متشکل از گدازه های آندزیتی– داسیتی همراه با ماسه سنگ توفی، ایگنمبریت، آگلومرا، توف و سیلت سنگ به سن میوسن است که متحمل دگرسانی های پروپیلیتی، آرژیلیک، سریسیتی، کربناتی و سیلیسی شده اند. فرم چیره کانه زایی عبارت از رگه های سیلیسی و برش های گرمابی در درون پهنه های دگرسانی است. رگه های سیلیسی دارای بافت های کلوفرم، حفره ای، قشری، شانه ای، نواری و برش های گرمابی هستند. مطالعات آزمایشگاهی بیانگر این است که برش های گرمابی دارای بیشترین عیار طلا (تا (27.6ppm است و رگه های سیلیسی با بافت نواری و رگه های سیلیسی دارای کانی های سولفیدی ریز، در رده های بعدی قرار دارند. مطالعات ژئوشیمیایی بیانگر همبستگی خوب میان طلا با عناصر نقره، آنتیموان، آرسنیک، سرب، روی، مولیبدن، بیسموت و جیوه در رگه های سیلیسی طلادار در این منطقه است. بررسی میانبارهای سیال بر روی رگه های سیلیسی با بافت نواری، شوری سیال را 1.22–7.77 درصد و دمای همگن شدن را 296–190 درجه سانتی گراد نشان داده است. بر پایه مطالعات صحرایی، کانی شناسی، ساخت و بافت، ویژگی های ژئوشیمیایی و میانبارهای سیال، کانه زایی های طلای شمال بزمان را می توان در زمره ذخایر طلای اپی ترمال سولفیداسیون پایین قرار داد.

۴کانه زایی، کانی شناسی، ساخت و بافت کانسار مس رسوبی چهرآباد، شمال باختر زنجان
اطلاعات انتشار: علوم زمين، تابستان, دوره  ۲۴ , شماره  ۹۶، سال
تعداد صفحات: ۱۴
کانسار مس چهرآباد در استان زنجان و در گوشه شمال باختری پهنه ایران مرکزی واقع شده است. واحدهای سنگی موجود در این منطقه متعلق به سنوزوییک (بیشتر میوسن) بوده که شامل سازند سرخ زیرین، سازند قم، سازند سرخ بالایی و نهشته های کواترنری هستند. در منطقه مورد مطالعه، سازند سرخ بالایی که میزبان کانه زایی به شمار می رود، شامل تناوبی از مارن، سیلت سنگ، ماسه سنگ اکسیدان سرخ و ماسه سنگ خاکستری روشن است. کانه زایی مس در بخش های دارای مواد آلی درون ماسه سنگ های خاکستری پهنه شسته شده رخ داده است. در کانسار مس چهرآباد 5 افق کانه زایی شناسایی شد و هر یک از این افق ها شامل سه پهنه کانه زایی شده، شسته شده و سرخ اکسیدان است. بافت چیره در رخداد کانه زایی، بافت جانشینی است و بافت های دیگری مانند دانه پراکنده، شبه لامینه ای، عدسی شکل و سیمان میان دانه ای نیز دیده می شوند. این کانسار از دید سنگ شناسی (سنگ میزبان ماسه سنگی)، کانی شناسی سولفیدی (از جمله پیریت، کالکوسیت اولیه، بورنیت، کالکوپیریت و آرژنتیت)، ساخت و بافت، چینه شناسی و عوامل کنترل کننده کانه زایی (وجود آثار و بقایای گیاهی به عنوان عامل اصلی احیا کننده محیط و همچنین وجود نفوذپذیری مناسب در سنگ میزبان) همانند کانسارهای مس رسوبی نوع Red Bed است که طی دیاژنز اولیه تا نهایی تشکیل شده است.

۵زمین شناسی و خاستگاه کانسار سرب و روی اورس کوه در البرز خاوری (استان سمنان)
اطلاعات انتشار: علوم زمين، تابستان, دوره  ۲۴ , شماره  ۹۶، سال
تعداد صفحات: ۱۲
کانسار سرب و روی اورس کوه در فاصله 79 کیلومتری شمال خاور شهر سمنان قرار دارد. این کانسار به صورت چینه کران و در دولومیت و سنگ آهک دولومیتی بخش بالایی سازند الیکا به سن تریاس قرار دارد. ساختار اورس کوه شامل یک تاقدیس عادی با امتداد محوری شمال خاوری– جنوب باختری است و از روند عمومی البرز خاوری پیروی می کند. چین خوردگی در این منطقه سبب شکل گیری سه دسته درزه شده است: درزه های هم راستا با محور تاقدیس، درزه های کششی عمود بر محور تاقدیس و سامانه درزه های مزدوج. دو دسته اول میزبان کانسارسازی به فرم رگه ای هستند. افزون بر این، کانه زایی به فرم های برشی و پرکننده حفرات کارستی نیز قابل مشاهده است. کانه های اولیه در این کانسار گالن، اسفالریت و پیریت هستند که در اثر فرایندهای برونزاد به کانه های ثانویه همچون سروزیت، گوتیت، هیدروهتارولیت و روزاسیت دگرسان شده اند. کانی های باطله شامل دولومیت، کلسیت، باریت، کوارتز و به میزان کمتر فلورین است. مطالعه میانبارهای سیال موجود در کانی های کلسیت و باریت نشان دهنده سیال هایی است که بیشتر دامنه دمایی میان 298 تا 323 درجه سانتی گراد دارند. دمای به نسبت بالای این سیال ها به احتمال زیاد از یک توده نفوذی ژرف تامین می شده که برداشت های ژئومغناطیس هوایی وجود این توده را مشخص کرده است. شوری سیال ها نیز محدوده وسیعی از 0.6 تا 15 درصد وزنی معادل NaCl را شامل می شود که احتمالا ناشی از آمیختگی شورابه های حوضه ای با سیال های جوی است. در مجموع با توجه به شواهد یادشده می توان کانسار اورس کوه را در ردیف کانسارهای MVT قرار داد که پس از کانه زایی در اثر فرایندهای برونزاد ثانویه، کانی شناسی و نسبت عناصر در آن دستخوش تغییر شده است.

۶زمین شناسی، کانه نگاری و ژنز کانه زایی مس چینه سان در منطقه تازه کند، شمال خاور تبریز
اطلاعات انتشار: علوم زمين، بهار, دوره  ۲۵ , شماره  ۹۹، سال
تعداد صفحات: ۱۴
منطقه کانه زایی مس تازه کند در فاصله حدود 20 کیلومتری شمال خاور تبریز، در استان آذربایجان شرقی جای دارد. منطقه مورد مطالعه در تقسیم بندی پهنه های زمین ساختی ایران، بخشی از پهنه ساختاری ایران مرکزی، در حاشیه خاوری نقشه 1:100000 تبریز است. واحدهای سنگی این منطقه شامل ماسه سنگ های سبز– خاکستری (پهنه احیایی)، ماسه سنگ ها و مارن های سرخ رنگ (پهنه اکسیدان)، گنبدهای نمکی و کنگلومرا با سن میوسن، به همراه گنبدهای داسیتی به سن پلیوسن هستند. بر پایه مطالعات سنگ شناختی، ماسه سنگ های میزبان کانه زایی از نوع لیتیک آرکوز با بلوغ بافتی (مچوریتی) ضعیف تا متوسط بوده و در یک محیط دریایی کم ژرفا و کشندی ته نشست شده اند. کانه زایی مس به صورت چینه سان درون ماسه سنگ های احیایی رخ داده است. ستبرای افق های کانه زایی از 30 سانتی متر تا یک متر متغیر است و طول رخنمون آنها گاه تا 500 متر نیز می رسد. کانه زایی مس در این افق ها در بخش هایی که دارای مواد آلی یا بقایای گیاهی هستند، تمرکز بیشتری نشان می دهد. افق های کانه زایی شامل 3 پهنه احیایی کانه زایی شده، شسته  شده و سرخ اکسیدان است. از دید کانه نگاری، این کانه زایی متشکل از کانی های سولفیدی اولیه از جمله پیریت، کالکوسیت و دیژنیت به همراه کانی های ثانویه شامل کوولیت، مالاکیت و هیدروکسیدهای آهن است. این کانی ها با بافت های عدسی شکل، دانه پراکنده، جانشینی، سیمان میان دانه ای و درزه های انحلالی دیده می شوند. با توجه به ویژگی های سنگ شناسی و کانه نگاری (ماسه سنگ احیایی دارای پیریت و کالکوسیت اولیه)، ساخت و بافت، چینه شناسی و عامل های کنترل کننده کانه زایی (وجود بقایای گیاهی به عنوان عامل اصلی احیاکننده، نفوذپذیری مناسب در سنگ میزبان و دیاپیریسم نمکی)، کانه زایی مس در منطقه تازه کند همانند کانسارهای مس رسوبی نوع لایه های سرخ است که طی دیاژنز اولیه تا پایانی تشکیل شده است.
نمایش نتایج ۱ تا ۶ از میان ۶ نتیجه