توجه: محتویات این صفحه به صورت خودکار پردازش شده و مقاله‌های نویسندگانی با تشابه اسمی، همگی در بخش یکسان نمایش داده می‌شوند.
۱عنوان فارسی: دانش «نسب شناسی» با تکیه بر نقش شیعیان امامی (عنوان عربی: علم «معرفة الأنساب» اعتمادا علی دور الشیعة الامامیة)
اطلاعات انتشار: تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي، تابستان, دوره  ۲ , شماره  ۳، سال
تعداد صفحات: ۳۰
چکیده فارسی:دانش «نسب شناسی» از شاخه های علم تاریخ و شعبه ای از تاریخ نگاری عرب جاهلی است که پیوند ناگسستنی با آن دارد. این میراث جاهلی در دوره اسلامی به دلایلی چون، تدوین دیوان، گسترش فتوحات و استقرار قبایل بسیاری از عرب در مناطق مفتوحه و گسترش رقابت ها و تعصبات و دامن زدن برخی خلفا بدانها، رشد سریع یافته و نسب دانان و منابع نسبی مهمی پدید آمد. سهم شیعیان امامی و سادات علوی تبار در باروری این دانش، ازاین رو که آن با موضوع امامت و اهل بیت (ع) ارتباط تنگاتنگی دارد، نمود بیشتری داشته است. آنان تلاش بسیاری در دانش نسب شناسی داشته و از همان آغاز آثار ارزشمندی در این عرصه آفریده و سهم سترگی در رشد و بقای آن داشته اند. در این مقاله ضمن مروری اجمالی بر کلیات دانش نسب شناسی، نقش و سهم شیعیان امامی در حوزه انساب نگاری مورد بررسی قرار گرفته است.چکیده عربی:علم «معرفة الأنساب» هو من فروع علم التاریخ و جانب من جوانب تدوین تاریخ العرب الجاهلی الذی لا یمکن الفصل بینهما. هذا التراث الجاهلی شهد فی العصر الاسلامی تطورا و نموا سریعا لاسباب عدیدة مثل تدوین الدواوین، اتساع نطاق الفتوحات و استقرار الکثیر من القبائل العربیة فی المناطق المفتوحة و تصاعد حدة التنافس و النعرات العصبیة و القبلیة و قیام بعض الخلفاء بتأجیج نیرانها، و بروز العدید من النسابة و مصادر النسب الهامة. أن دور الشیعة الامامیة و الاشراف العلویة بالنمو و الرقی بهذا العلم، نظرا لأرتباطه الوثیق بموضوع الامامة و اهل البیت علیهم السلام کان له بروز اکبر، ذلک أنهم بذلوا جهودا کبیرة فی علم معرفة النسب و خلقوا منذ البدایة آثار قیمة فی هذا المضمار و کان لهم سهم کبیر فی انماء و ابقاء هذا العلم. فی هذا المقال و من خلال سیر اجمالی فی عموم علم معرفة الأنساب، یتم دراسة و بحث دور و سهم الشیعة الامامیة فی مضمار تدوین الأنساب.

۲نهضت اصلاحات اجتماعی رسول اله (ص) و پیامدهای آن
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: مجله پژوهشي علوم انساني دانشگاه اصفهان، , دوره  - , شماره  ۲ (پياپي ۲۳) (ويژه علوم اجتماعي)، سال
تعداد صفحات: ۱۸
هدف از نگارش این مقاله تشریح اصلاحات اجتماعی رسول اله و نتایج و پیامدهای آن است. روش تحقیق در آن نیز توصیفی– تحلیلی با تکیه بر منابع اصلی شامل کتب سیره، مغازی، طبقات و تاریخ های عمومی می باشد. رسول گرامی اسلام در سرزمینی جهالت زده مبعوث به رسالت گردید. در دوران بعثت با هدایت و تربیت، هسته نخستین یاران خود را شکل داد و در روزگار هجرت، با برپایی حکومت، زمینه اصلاحات اجتماعی در جامعه جاهلی را فراهم کرد و با عقد پیمان نامه عمومی میان مهاجران و انصار و از سوی دیگر با یهودیان، نظام همکاری و تعاون اجتماعی و شهروندی استواری را پدید آورد و با تشکیل امت واحده موفق به تحول عمیقی در میان پیروان خود گردید. آن حضرت علاوه بر هدایت و تربیت یارانش، انقلاب اخلاقی ژرفی را پایه گذاری کرد. نتایج اصلاحات اجتماعی رسول اله (ص) عبارتند از:1– اصلاح ساختار نظام قبیله ای و بنیان نخستین دولت اسلامی. 2– طرد نژاد گرایی و تعصبات جاهلی. 3– برقراری حقوق انسانی برای زنان. 4– ایجاد عدالت و مساوات میان امت خود و رفاه عمومی. 5– ایجاد امنیت. 6– عمران و آبادانی زمین. 7– جلوگیری از تخریب شهرها. 8– رونق اقتصادی و ایجاد روحیه تلاش و کوشش. 9– فقرزدایی. 10– عدم تمرکز ثروت. 11– تامین منابع مالی دولت اسلامی. 12– آزادی پیروان ادیان آسمانی. پیامد نهضت اصلاحات اجتماعی رسول اله (ص) چنین بود که دینی متین و استوار و زنده و پویا برای بشریت به ارمغان آورد که زمینه هدایت و تعالی و کمال و شکوفایی فرهنگ و تمدن پیروان خود را فراهم کرده است.

۳حمام ها در شهر اسلامی و نقش آن در سلامت وبیماری
اطلاعات انتشار: دومین همایش ملی شهر اسلامی، سال
تعداد صفحات: ۱۲
گرمابه ها از آغاز پیدایش بین فضا های شهری از اهمیت بسیاری برخوردار بوده وتقریباً یکی از مهمترین بناهای شهری پس از مسجد ومدرسه محسوب میشود .فرضیه تحقیق آن است که حمام های قدیم با توجه به نوع معماری و آدابی که در اسلام به آن اشاره شده است ،نقش مهمی در سلامت وبیماری انسان دارد .روش تحقیق در این مقاله توصیفی تحلیلی است.و از منابع قدیم ،تحقیقات جدید و تجر بیات نویسنده درآن استفاده شده است..در مقاله حاضر جایگاه حمام و نقش آن در شهر اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است . همچنین به میزان تأثیر درمانی این حمامها اشاره شده است. واینکه تا چه اندازه در سلامت و بیماری انسان نقش دارد .در این مقاله ابتدا به نوع معماری حمامها پرداخته شده است و قسمتهای مختلف آن مورد بررسی قرار گرفته شده است . واینکه حمام ها در قدیم فقط جایی برای نظافت نبوده بلکه در آن عبادت ،دیدن کردن و ردو بدل کردن اطلاعات واز همه مهمتر جایی برای درمان بیماریها بوده است.

۴عنوان عربی: علاقه المصادر المکتوبه بالروایات الشفویه فی القرون الثلاثه الاولی من التاریخ الهجری (عنوان فارسی: پیوستگی منابع نوشتاری با روایات شفاهی درسه قرن نخستین هجری)
اطلاعات انتشار: مجله علوم انساني، تابستان, دوره  ۱۷ , شماره  ۳، سال
تعداد صفحات: ۲۰
کانت الروایه الشفویه والطریقه الإسنادیه هی الصوره الغالبه علی کثیر من کتب الحدیث والفقه والنصوص الرجالیه والتفسیریه وحتی المصادر التاریخیه والادبیه التی دونت فی القرون الاولی من التاریخ الإسلامی. سیطره هذا الاسلوب علی روایه الحدیث إلی جانب الإعتقاد الذی کان سائدا بان العرب کانوا یمتلکون ذاکرات قویه تغنیهم عن کتابه ما یتلقون من تعالیم لفتره طویله، جعل بعض الکتاب یعتقد بان المصادر لهذه الکتب کانت شفویه تماما. و ما نرمی إلیه فی هذا المقال هوالتعرف علی مصادر کتابه الحدیث والتاریخ الروائی معتمدین علی شواهد تثبت استخدام الکتابه فی عصر النبوه وشیوعها الواسع فی عصر الصحابه والتابعین، کما اوضحنا دور الکتابه التاریخی فی تسجیل و تدوین التراث العلمی والدینی للمسلمین. ثم بینا ما احدثته الذاکره العربیه المزعومه من إبهامات و مشاکل فی التراث العلمی للقرون الإسلامیه الاولی، و اوضحنا الجوانب المختلفه للنظریه القائله بان معظم الراویات والاحادیث وصلت إلی جامعی الاحادیث وکتاب التاریخ عبر الکتابه المستمره للاساتذه والطلاب، إذا هناک علاقه و تعامل بین الروایات الشفویه فی القرون الاولی والمصادر المکتوبه.  لطفا برای مشاهده چکیده فارسی به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

۵قابلگی و طب زنان در تمدن اسلامی
اطلاعات انتشار: مطالعات تاريخ پزشكي (journal of research on history of medicine)، , دوره  ۱ , شماره  ۴، سال
تعداد صفحات: ۱۵

۶عنوان فارسی: سیر تحول نقش امامان شیعه در احیای تئوری امامت الهی (عنوان عربی: مسار تطور دور ائمة الشیعه فی أحیاء نظریة الامامة الألهیه)
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي، بهار, دوره  ۵ , شماره  ۱۴، سال
تعداد صفحات: ۲۰
چکیده فارسی:امامت دینی و سیاسی در همه ادیان و مذاهب مطرح بوده و در اسلام نیز مساله امامت همواره مورد نظر بوده است و مسلمانان پس از رحلت رسول خدا (ص) به دو گروه تقسیم شدند: عده ای هوادار نظریه نص و امامت الهی و عده ای هوادار نظام خلافت گردیدند. در این میان دوستداران اهل بیت (ع) از تئوری امامت الهی، طرف داری کردند و امامان دوازده گانه (امام علی (ع) و فرزندانش از فاطمه زهرا (ع)) را جانشینان به نص و وارثان واقعی رسول الله (ص) می دانستند. هر کدام از امامان در تبیین نظریه امامت الهی نظراتی ارائه کردند که در این مقاله به سیر تحول نقش آنان در تبیین نظریه امامت الهی خواهیم پرداخت. فرضیه آن است که امامان شیعه با درک شرایط سیاسی و اجتماعی دوران خود در تبیین و احیا نظریه امامت الهی تلاش وسیعی را به عمل می آوردند. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی – تحلیلی و از منابع دست اول استفاده شده است.چکیده عربی:کانت الامامه الدینیة و السیاسیة مطروحة فی جمیع الادیان و المذاهب و فی الاسلام ایضا کانت مسالة الامامة دوما مطمح الأنظار حیث انقسم المسلمون بعد رحیل الرسول الاعظم (ص) الی مجموعتین: فئه تناصر نظریه النص و الامامة الألهیة و فئه أخری توالی نظام الخلافة. فی خضم ذلک قام محبو أهل البیت بموالات نظریة الامامه الألهیة و اعتبروا الأئمة الاثناعشر (الامام علی (ع) و اولاده من فاطمة الزهراء (ع)) خلفاء بالنص وانهم الورثة الحقیقیین لرسول الله (ص). کل أمام من الأئمة عرض نظرات لتبیین نظریة الامامة الألهیة. فی هذا المقال سنبحث مسار تطور دور الائمة فی تبیین نظریة الامامة الالهیه. المفروض هو أن أئمة الشیعة بذلوا مساعی حثیثة لتبیین و إحیاء نظریة الامامه الألهیة مع الأخذ بعین الاعتبار الظروف السیاسیة و الاجتماعیه التی کانت سائدة فی زمانهم. طریقه البحث فی هذا المثال هو توصیفی – تحلیلی و الاستفادة من المصادر الاصلیه.

۷عنوان فارسی: نظام وقف در بیمارستان های دوره اسلامی از ابتدا تا آغاز عثمانی (عنوان عربی: منهجیة الوقف فی مستشفیات العهد الاسلامی منذ البدایة الی وصول العثمانیین)
اطلاعات انتشار: تاريخ اسلام، زمستان, دوره  ۱۳ , شماره  ۴ (مسلسل ۵۲)، سال
تعداد صفحات: ۳۱
لطفا برای مشاهده چکیده فارسی و عربی به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

۸عنوان فارسی: بررسی علل گروش و نگرش خاندان بنی عامر قریش به اسلام (عنوان عربی: دراسة علل انجذاب بنی عامر القریشیین للإسلام والسیر علی نهجه)
اطلاعات انتشار: تاريخ در آينه پژوهش، پاييز و زمستان, دوره  ۹ , شماره  ۲ (پياپي ۳۳)، سال
تعداد صفحات: ۱۸
چکیده فارسی:در این مقاله، وضعیت خاندان بنی عامر قریش پیش از اسلام تا رحلت رسول خدا (ص) و واکنش ایشان در برابر اسلام و مسلمانان و تعامل آنها با مسلمانان طی این دوره براساس روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع اصلی سیره و مغازی بررسی می شود.در آغاز، به اصل و نسب، وضعیت اقتصادی، جمعیت، محل سکونت، علم و دانش و... این خاندان پیش از اسلام پرداخته شده، سپس وضعیت مسلمانان و زندگانی مشرکان بنی عامر و چگونگی رویا رویی متفاوت این دو گروه با اسلام، تبیین و تحلیل می شود و نشان داده خواهد شد که چگونه خاندان بنی عامر قریش در دو رویه مخالفت و همکاری با رسول خدا (ص) در صدر اسلام گام برداشتند. چکیده عربی:قام الباحثان فی هذا الکتاب بدراسة وتحلیل أوضاع بنی عامر القریشیین منذ عهد ما قبل الإسلام وحتی رحیل النبی الأکرم (صلی الله علیه وآله)، وردود أفعالهم وتعاملهم مع الإسلام والمسلمین خلال تلک الآونة، وذلک بمنهج نظری تحلیلی بالاعتماد علی المصادر المعتبرة للسیرة والمغازی.فی بدایة البحث، تطرق الباحثان إلی أصل هذه العشیرة ونسبها وأوضاعها الاقتصادیة وعدد نسماتهم ومحل استیطانهم والعلوم التی کانت لدیهم قبل الإسلام، ثم تطرقا إلی بدراسة وتحلیل أوضاع المسلمین وحیاة المشرکین من بنی عامر وکیفیة تعامل هاتین الرؤیتین مع الفکر الإسلامی، وأثبتا أن بنی عامر قد اتبعوا منهجین فی صدر الإسلام فی تعاملهم مع رسول الله (صلی الله علیه وآله)، هما معارضته وتأییده.

۹اوضاع فرهنگی اصفهان تا قرن پنجم هجری
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: دان‍ش‌ ن‍م‍ا، سال
تعداد صفحات: ۷

۱۰تحلیل و بررسی موقعیت مدنی شهر واسط تا قرن سوم هجرت
اطلاعات انتشار: تاريخ اسلام، سال
تعداد صفحات: ۲۶

۱۱عنوان فارسی: بررسی و توضیح جایگاه موقوفات امام علی (ع) (عنوان عربی: دراسة وتوضیح مکانة اوقاف الامام علی علیه السلام)
اطلاعات انتشار: شيعه شناسي، زمستان, دوره  ۱۲ , شماره  ۴ (پياپي ۴۸)، سال
تعداد صفحات: ۲۲
چکیده فارسی:«وقف» که به معنای «حفظ اصل مال و استفاده از منافع آن برای تامین نیازهای دیگران» است، یکی از روش های پسندیده جوامع برای کمک به مردم، به ویژه اقشار آسیب پذیر جامعه انسانی است. این کار انسان دوستانه در جوامع انسانی از دیرباز، به شکل های گوناگون وجود داشته؛ اما با ظهور اسلام، با راهنمایی های گفتاری و رفتاری رسول خدا (ص) به خوبی در رفتار مسلمانان جای گرفته است. با مطالعه منابع تاریخی و کتب متعدد حدیثی به جایگاه سنت حسنه وقف در کلام و سیره عملی پیامبر عظیم الشأن (ص) و همچنین صحابیان ایشان و ائمه معصوم (ع)، به ویژه موقعیت ممتاز و بی نظیر امام علی (ع) پی می بریم.حضرت علی (ع)، در طول عمر بابرکت خویش، بخصوص در مدت 25 سال سکوت ایشان، به حفر چاه، احداث نخلستان و ایجاد مزارع و کشتزارهای متعدد مشغول بودند و سپس تمامی این اموال و دارایی ها را که به برکت بازوان پرتوان خود ایجاد کرده بودند، وقف نیازمندان نمودند و در حالی به ملاقات پروردگار شتافتند که از اموال دنیا، چیزی جز 700 درهمی که از سهم بیتالمال خویش برای مایحتاج خانواده کنار گذاشته بودند، چیزی نداشتند. بر اساس اسناد موجود، به طور کلی، موقوفات آن حضرت شامل وقف بیش از 100 (یا 170) حلقه چاه در منطقه ینبع و چاه ها و چشمه های بی شمار دیگر در مناطق گوناگون، به ویژه در شهر مدینه و نواحی اطراف آن، وقف نخلستان ها و کشتزارهای متعدد، وقف خانه، وقف مسجد و مانند آن است.این مقاله در پی پاسخ به سه سوال کلیدی است: 1. میزان و تعداد موقوفات حضرت علی (ع) چقدر بوده است؟ 2. موقوفات حضرت علی (ع) شامل چه چیزهایی بوده است؟ 3. علت وقف این موقوفات چه بوده است؟چکیده عربی:الوقف بمعنى حفظ اصل المال والاستفادة من منافعه لتامین حاجات الاخرین وهو عمل انسانی کان موجودا فی المجتمعات البشریة من قدیم الزمان وباشکال مختلفة لکن ومع ظهور الاسلام وبسبب ارشادات رسول الله صلى الله علیه واله قولا وعملا فقد اثرت على سلوک المسلمین. ویمکننا التعرف على مکانة الوقف هذه السنة الحسنة فی کلام النبی صلى الله علیه واله وسیرته العملیة وکذلک اصحابه والائمة المعصومین علیهم السلام وخاصة مکانته الممتازة وعدیمة النظیر عند الامام علیه السلام، وذلک من خلال مطالعة المصادر التاریخیة والکتب الحدیثیة المتعددة.لقد اشتغل الامام علی علیه السلام وطوال عمره المبارک وخاصة فی مدة سکوته التی استمرت 25 سنة، بحفر الابار وزراعة بساتین النخیل وانشاء المزارع والحقول المتعددة وبعد ذلک کان یقوم بوقف کل هذه الاموال والممتلکات التی اوجدها بجهده المبارک، على المحتاجین. وفقا للوثائق الموجودة وبشکل عام فان اوقاف الامام علیه السلام تشتمل على اکثر من 100 او (170) بئرا فی منطقة ینبع وآبار وعیون کثیرة فی مناطق مختلفة خاصة فی المدینة المنورة واطرافها وکذلک وقف بساتین النخیل وحقول متعددة ووقف البیوت ووقف المساجد اومثالها.تسعی هذه المقالة للاجابة على ثلاثة اسئلة محوریة: 1. ماهو مقدار وعدد اوقاف الامام علی علیه السلام؟ 2. على ماذا اشتملت اوقاف الامام علیه علیه السلام؟ ماهو سبب وقف هذه الاوقاف؟

۱۲بازتاب قیام امام حسین (ع) و نقش قبیله خزاعه در آن
اطلاعات انتشار: همایش سراسری علمی پژوهشی شناخت اخلاق و آداب حسینی، سال
تعداد صفحات: ۲۲
نقش قبایل عرب در تاریخ تحولات اسلام، در گسترش و تثبیت اسلام در شبه جزیره ی عربی و آگاهی و شناخت پیشینه ی آنان می تواند روشن کننده ی بسیاری از زوایای تاریک تاریخ اسلام و چگونگی تحولات آن، در دوران پس از هجرت باشد. قبیله ی خزاعه یکی از قبایل بزرگ عرب و از شاخه های قحطانی است. این قبیله نیز از طریق پیمانی که عبدالمطلب با آنان بسته بود، با بنی هاشم رابطه داشتند و به این پیمان وفادار ماندند و همواره خیرخواه رسول خدا ص بودند و به دلیل آشنایی با اسلام در زمان حیات نبوی، به تدریج اسلام آوردند. گرایش این قبیله به خاندان اهل بیت علیهم السلام با حضور در قیام توابین نیز مشاهده می گردد. این مقاله بر آن است تا با معرفی این قبیله ی معروف یمنی به بررسی چگونگی اسلام آوردن آنها در حیات رسول الله (ص) و نقش این قبیله در قیام امام حسین (ع) و بازتاب آن بپردازد.

۱۳بررسی جایگاه و نقش هشام کلبی در مقتل نگاری
اطلاعات انتشار: همایش سراسری علمی پژوهشی شناخت اخلاق و آداب حسینی، سال
تعداد صفحات: ۱۹
اخبار و روایات ابومخنف در رابطه با واقعه عاشورا به صورت قابل ملاحظهای توسط هشامکلبی نقل شده است. وی در مورد واقعه عاشورا اخباری فراتر از ابومخنف ارائه می کند. بر پایه روایات تکمیلی و برجایمانده از او و کتاب هایش در این موضوع می توان او را یکی از نویسندگان متقدم و اثرگذار در زمینه مقتل نگاری به شمار آورد. پژوهش حاضر با نیم نگاهی به جایگاه هشام در منابع رجالی و مکتب تاریخ نگاریعراق ، موضوع مقتل نگاری او و نقل روایات ابومخنف را بررسی کرده است. شواهد حاکی از آن است که روایات هشام حجم بالایی از اطلاعات را فراتر از اخبار ابومخنف در اختیار پژوهشگران تاریخی نهاده است.نشانههای به جای مانده از نگاشتههای هشام در منابع پس از او این گزاره را تایید می کند که مقتل نگاری او تاثیر فراوانی بر روند پیشرفت این شیوه از تاریخنگاری اسلامی داشته است. فرضیه این مقاله اینست که هشام نه تنها روایات ابومخنف را منتقل کرده بلکه مقتل نگاری او گستره بیشتری از راویان را دربردارد و اخباریان و راویان شیعی و غیر شیعه در جهت تکمیل گزارش خود به او استناد کرده اند

۱۴سیره اخلاقی و تربیتی در مکتب امام حسین (ع)
اطلاعات انتشار: همایش سراسری علمی پژوهشی شناخت اخلاق و آداب حسینی، سال
تعداد صفحات: ۱۷
یکی از موضوعات مهم در زندگی هر انسان، سلامت معنوی است که مستقیما به اخلاق و تربیت دینی مرتبط میشود. اگر انسان در سایه عوامل تربیتی ، راه رشد و تربیت صحیح را بپیماید به بالاترین درجه فضایل و کمالات انسانی خواهد رسید، به گونه ای که ملائک از رسیدن به مقام وی عاجز می شوند و اگر از روش تربیتی مستقیم منحرف شود، به موجودی پست و بی ارزش تبدیل خواهد شد. . انسان فطرتا در جست وجوی رسیدن به کمالات است که نائل شدن به آن ها در گرو تربیت صحیح است و برای رسیدن به هدف رضوان و قرب الهی، باید بهترین شیوه ها را انتخاب نمود و این امر مهم در سیره و سلوک معصومین(ع) به ویژه امام حسین (ع) به نحوی بارز جلوه گر است. هدف این مقاله این است که سیره اخلاقی و تربیتی امام حسین (ع) را بررسی کند و صفاتی هم چون نیایش،عبادت، ظلمستیزی، احترام به حقوق دیگران، در نظر گرفتن تفاوتهای فردی، مبارزه با تبعیض نژادی، توکل ، صبر و امر به معروف و نهی از منکر در بیان مصادیق امام(ع) ذکر گشته است.

۱۵نقش قرآن پژوهان ایرانی و هندی در سپهر سیاست در دوره گورکانیان هند
اطلاعات انتشار: پژوهش نامه تاريخ اسلام، سال
تعداد صفحات: ۳۳

۱۶بررسی زمینه های تاریخی گرایش های اخلاقی و عرفانی قرآن–پژوهان شبه قاره هند در دوره میانه
اطلاعات انتشار: مجله پژوهش هاي اخلاقي، چهارم،شماره۴، تابستان ، سال
تعداد صفحات: ۲۰
تاریخ قرون میانه شبه قاره هند، با ظهور آثار قرآنی و تفاسیری که گرایش های اخلاقی و عرفانی در آنها برجستگی دارد، همراه بوده است. برخی از این آثار به مفسرانی از خود شبه قاره و برخی به مهاجران ایرانی تعلق دارد. این جستار به روش استناد تاریخی، ضمن بیان تاریخ تفسیر و مراحل آن در شبه قاره، به شیوه توصیفی– تحلیلی، گرایش های اخلاقی و عرفانی دو مورد از تفاسیر قرن هشتم و نهم هجری آن دیار را بررسی کرده، زمینه های تاریخی پیدایش تفاسیر با گرایش های یادشده را آشکار می کند.

۱۷نقش عَمار بن یاسر در دگرگونی های اجتماعی و فرهنگی صدر اسلام
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: مجله پژوهش هاي تاريخي ايران و اسلام، نهم،شماره۱۷، پاييز و زمستان ، سال
تعداد صفحات: ۲۰
عَمار بن یاسر یکی از یاران رسول خدا (ص) بود که در دوران دعوت مخفیانه عصر بعثت اسلام آورد. خانواده او از سوی اشراف مشرک مکه به سختی شکنجه می­شدند، بسانی که پدر و مادر وی در راه اسلام شهید شدند و خودش نیز چنان شکنجه می شد که هیچ یک از یاران رسول خدا (ص) به اندازه وی در راه اسلام شکنجه نشدند. عمار در حیات خود ایمان و یقین کامل به خدای متعال داشت، آن گونه که رسول خدا (ص) وی را پیوسته همراه حق می­دانست. عَمار شناختی عمیق از اسلام داشت و بصیرت و معرفت کامل وی سبب شده بود تا فتنه­ها را به خوبی بازشناسد و حقیقت را تبیین نماید و در فراز و نشیب حوادث مواضعی ثابت اتخاذ کند. به همین سبب در دگرگونی های اجتماعی و فرهنگی مکه و در تضعیف موقعیت مشرکان و گسترش اسلام در این شهر نقش مهمی داشت. عمار در دروه هجرت همواره مدافع اسلام و در تمامی غزوات شرکت فعال داشت. پس از رحلت رسول خدا(ص) وی در عصر سه خلیفه اول از اهل بیت حمایت کرد و از مخالفان بیعت با خلیفه اول بود. وی در روزگار خلیفه دوم مدتی استاندار کوفه بود و در دوره عثمان جزو معترضان به شیوه حکمرانی وی بود و از سوی وی شکنجه شد. عمار در روزگار خلافت امام علی(ع) جزو حامیان سرسخت آن حضرت بود و در جنگ جمل و صفین از وی حمایت کرد و در این راه به شهادت رسید. بدین سان عمار در دگرگونی های اجتماعی و فرهنگی صدر اسلام تاثیر فراوان داشت روش تحقیق در این مقاله توصیفی ـ تحلیلی و روش جمع­آوری مطالب به صورت کتابخانه­ای با استفاده از منابع درجه اول تاریخ ­نگاری اسلامی است. فرضیه مقاله آن است که عمار بن یاسر در دگرگونی های اجتماعی و فرهنگی صدر اسلام وتثبیت موقعیت و نظریه امامت الهی اهل بیت تاثیر فراوان داشت.

۱۸نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسگری (ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه
اطلاعات انتشار: فصلنامه مطالعات تاريخ اسلام، چهارم،شماره۱۵، زمستان ، سال
تعداد صفحات: ۲۸
امامان شیعه به اقتضای شرایط اجتماعی حاکم بر جامعه برنامه ای برای ارشاد و هدایت وتمدن سازی جامعه در نظر گرفتند و در راستای فرهنگ سازی به تربیت شاگردان بسیاری همت گماشتند تا در کنار ایشان کاروان بشریت را به سوی توحید و تداوم مدنیت اسلامی رهنمون باشند. در این میان امام حسن عسکری (ع) نیز برای نیل به مقاصد خویش شاگردانی تربیت کردند، که از آن میان تعداد زیادی ایرانی تبار بودند و در انتقال اندیشه ها و عقاید و اهداف امامان شیعه در جامعه اسلامی به ویژه در ایران نقش فراوانی داشته اند. این گروه بیشتر، راویان حدیث و انتقال دهنده افکار و اندیشه های ناب تشیع بودند و در این باب توانستند آثار و روایات بسیاری بر جای گذارند که شمار زیادی از این روایات را که بیشتر بُعد فقهی داشته و مورد استفاده مردم قرار می گرفته است، می توان در منابع روایی، به ویژه در کتب اربعه شیعه، مشاهده کرد.

۱۹تمدن سازی انبیای ابراهیمی؛ مدیریت اقتصادی و عدالت اجتماعی (با تاکید بر حکومت حضرت یوسف (ع))
اطلاعات انتشار: فصلنامه معرفت اديان، پنجم،شماره۲(پياپي ۱۸)، بهار ، سال
تعداد صفحات: ۱۶
موضوع تمدن سازی و پیشرفت در حکومت های دینی، همواره از موضوعات مهم و چالش برانگیز در حوزه فرهنگ و تمدن بوده است. بی شک، بررسی مصداق های تاریخی این مقوله، کمک زیادی به روشن شدن مسئله و شفافیت نظریه پردازی ها می کند. این مقاله به شیوه توصیفی ـ تحلیلی به بررسی و شناخت شاخصه های پیشرفت و تمدن سازی در حکومت حضرت یوسف† و ارائه الگویی در این زمینه پرداخته است. ویژگی های حکومتی یوسف† همچون مکین، امین، حفیظ و علیم، بر چهار راهبرد اصلی در اقتصاد تاکید دارد که عبارتند از: اختیار کافی در حوزه عمل، امنیت روانی برای امنیت اقتصادی، ضرورت پژوهش مستمر برای حفظ توازن اقتصادی جامعه و شناخت از چالش های پیش رو. برنامه ریزی چهارده ساله حضرت یوسف برای عدالت اقتصادی و مبارزه با قحطی و فساد اقتصادی به خوبی این اصل را تایید می کند که اجرای عدالت اجتماعی در جامعه نیازمند برنامه ریزی بلندمدت و دقیق است. بر این اساس، حکومت یوسف† را می توان نمونه ای از یک حکومت الهی موفق دانست و آن حضرت را الگوی کارگزار حکومت دینی و عامل به اخلاق اقتصادی به شمار آورد.

۲۰شهرها و ولایت ها
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: سوره انديشه، سال
تعداد صفحات: ۷
نمایش نتایج ۱ تا ۲۰ از میان ۲۰ نتیجه