۷۶جستاری در اهمیت و ارزش علوم انسانی و رابطه آن با علوم طبیعی
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۱۲
در جهان معاصر که پیشرفت صنعت و فناوری یکی از شاخص های مهم تمدن به شمار می رود،چنین وانمود می شود که تمدن حاضر محصول پیشرفت ورشد علوم ریاضی و تجربی است . همچنین نتیجه گرفته می شود که تنها این علوم ارزش دارند و علوم انسانی یا بی ارزش هستند یا همتای علوم طبیعی نیستند . در این نوشتار ضمن تعریف علوم انسانی و بیان تمایز آنها با علوم دیگر، با دیدگاه بعضی اندیشمندان معاصر در مورد ارزش و روش علوم انسانی آشنا می شویم . در پایان راهکارهایی در جهت بر طرف کردن موانع رشد این علوم و بهبودی نسبی آنها عرضه می شود

۷۷جایگاه و کارکرد تکنیک زاویه بندی در تحقیقات علوم انسانی
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۳۳
سنت تحقیقاتی حاکم بر علوم انسانی و رفتاری عمدتاً برگرفته از علوم حاکم بر علوم طبیعی خاصه فیزیک و زیست شناسی است. سالیان متمادی محققان حوزه های مذکور علمی بودن و قابل اعتمادبودن یافته ها را در گرو پیروی از روش های طرح شده در علوم طبیعی می دانستند. این گونه تحقیقات با عناوینی همچون کمی، نسبی ، تجربی و علمی نامگذاری شده اند در دهه های اخیر الگو یا پارادایم دیگری، خاصه در تحقیقات علوم انسانی پا به عرصه گذاشت و توانست مقبولیت یابد. این الگو را که در ابتدا مردم شناسان وشناسان مطرح کرده بودند با عناوینی همچون تحقیقات کیفی، طبیعت گرایی، قوم نگاری، ذهنی، و مطالعه موردی نامگذاری شد. در بحث پیرامون دو دیدگاه، دامنه اظهار نظرها، طیفی را تشکیل م یدهد که در یک سوی آن دو رویکرد به گونه ای مطرح شده اند که غیر قابل مقایسه و در تعارض مستقیم با یکدیگرند. ودر سوی دیگر دیدگاه متعادل تری مطرح م یشود که مطابق آن هر یک از این رو شها متناسب با سؤال تحقیقاتی خاصی هستند و در بسیاری از موارد ترکیبی از این دو روش را پیشنهاد می کنند. این مقاله در بررسی مسائل و واقعی تهای علوم انسانی معتقد است که باید از ترکیب این دو روش استفاده کرد تا بتوان از زوایای مختلف به شناخت واقعیت پرداخت. این امر م یتواند موج نسبتاً نوینی از تحقیقات را در علوم انسانی دربر بگیرد. موج چنین فنی را نه تنها در روش شناسی تحقیقات علوم انسانی، بلکه در سطح کلان تر، در نظریه پردازی های علوم انسانی و رفتاری می توان استفاده کرد. در نتیجه باید از فنونی سود جست که از ترکیب این دو روش به واقعیت وارد شد و آن را تجزیه و تحلیل کرد. با توجه به اینکه استفاده از زاوی هبندی از این گفته جانبداری می کند که فن زاویه بندی یک تحقیق را با ترکیب کردن روش ها مستحکم تر می کند و روشی است که به دست محققان به منظور بررسی و اثبات اعتبار در مطالعاتشان استفاده می شود. این می تواند به معنای استفاده از چندین نوع روش یا داده باشد، یعنی از رویکردهای کم یو کیفی درپژوهش های علوم انسانی استفاده می شود. در نتیجه می توان فن زاویه بندی را یک روش مناسب در پیشبرد شناخت مسائل و واقعیت های علوم انسانی به کار برد. در این مقاله به منظور تأکید بر لزوم و اهمیت استفاده از تکنیک زاویه بندی در برخورد با واقعیت های علوم انسانی، سعی بر آن شده است که تعریف زاویه بندی، چگونگی استفاده از این فن و همچنین کاربرد این فن در تجزیه و تحلیل مسائل مختلف علوم انسانی بررسی شود. در پایان، این مقاله به مزایا و معایب این فن نیز پرداخته و یک جمع بندی از اهمیت فن زاوی هبندی در پژوهش های علوم انسانی عرضه می شود

۷۸چارچوب های جامعه شناسی دینی و سؤالاتی درباره آن
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۲۴
جامعه شناسی که در آغاز پیدایش با ادعاهای بزرگ پا به میدان گذاشت، در برآورده ساختن اهداف اعلامی خود توفیقی درخور به دست نیاورد؛ از همین رو در معرض نقدها و بازبینی های جدی قرار گرفت؛ ب ه طوری که ارائه الگویی کارآمد و با قدرت تبیینی بیشتر، از نیازهای امروز جامع هشناسی است. جامعه شناسی دینی یکی از راه های قابل بررسی جهت رفع عیوب مطرح در جامعه شناسی می باشد. همه علوم اجتماعی از جمله جامعه شناسی مبتنی بر ی ک دسته علوم پیشین است که به آن مبادی آن علم می گویند ؛ از جمله این مبادی یک دسته اصول انسان شناختی و هستی شناختی است . اگر این اصول، دینی باشد ، علمی که مبتنی برآن به وجود می آید، واجد روحی دینی می گردد ؛ اما به لحاظ موضوع و مسائل نیز می توان فرق هایی بین جامعه شناسی موجود و جامعه شناسی دینی قائل شد؛ از میان هزاران امر اجتماعی که در جامعه وجود دارد ومی تواند به عنوان مسأله تحقیق انتخاب شود، تنها بخشی از آن به چشم می آید و گزینش می شود و برای گزینش، معیاری جز ارزش های جامعه شناس ی وجود ندارد. این ارزش ها اگر دینی باشد، مسائل خاصی برجسته و گزینش می گردد و با تغییر مسأله پاسخ های دیگری هم به دست می آید و مجموعه این پرسش ها و پاسخ ها است که یک علم را به وجود می آورد؛ در نتیجه با تغییر دستگاه ارزشی جامعه شناس، علم او نیز که حاصل همین پرسش ها و پاسخ های اجتماعی است متفاوت می شود. اما به لحاظ روشی و منطق کار علمی در خصوص جامعه شناسی دینی دو امر مهم است؛ الف ) در مرحله مطالعات اکتشافی و فرضیه سازی می توان با الهام از گزاره های دینی، استنباط های عقلی و یافته های پیشین حا صل از جامعه شناسی دینی یا جامعه شناسی مصطلح که نقد دینی شده است ، مدل تحلیلی خود را ساخت . در مرحله مطالعات اکتشافی و تا پیش از آزمون می توان از هرنوع حدس و گمانی بهره برد ؛ چه رسد به گزاره های دینی که از اعتبار (دینی) هم برخوردار است؛ ب ) هرگاه انتساب گزاره ای به دین محرز گردد، این گزاره حتماً حقیقتی را حکایت می کند؛ اما برای فهم این که واقعیت های عینی که فعلا در جامعه موجود است، آیا مصداقی از آن حقیقت است یا خیر، آن گزاره نیازمند آزمون است . در ادامه مقاله به ابهاماتی در زمینه جامعه شناسی دینی پرداخته می شود ؛ ابهاماتی همچون محدودیت نگاه در جامعه شناسی دینی، نقد ناپذیری، غیر دینی بودن علم تجربی و تعارضات احتمالی تجربه با گزاره های دینی.

۷۹جغرافیا اولین دانش بشری و علم رفع نیازهای انسانی (تباین جغرافیای اروپایی و قرآنی )
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۳۵
در حال حاضر متأسفانه علوم انسانی نسبت به علوم دیگر مورد بی مهری قرارگرفته است . از جمله زبان و ادبیات فارسی ، جغرافیا و نیز علوم دیگر، هر چن د این کنگره دیر برپا می گردد ولی تصمیم در این باره کاملاً بجاست و مورد تقدیر. 1. زبان و ادبیات فارسی : برای بیان ما فی الضمیر و عرضه نتایج هر علم ، بی تردید به بیان علمی و با به کار بردن واژگان علمی و ادبی از یک سو و رعایت قواعد دستوری و شیوه های درست گف تن و درست نوشتن از دیگر سو نیاز مبرم احساس می شود، که متأسفانه در چند دهه اخیر، عده ای دانسته یا ندانسته این زبان شیوا را از شیوایی ، زیبایی و ویژگی های ادبی تهی ساخته اند که به این مهم باید توجه شود. 2.جغرافیا : جغرافیا علم بررسی پدیده های جغرافیایی و ارتباط آنها با هم یا علم رابطه انسان به محیط است و لی رابطه انسان با محیط به منظور رفع نیازهای اولیه اوست ، از جمله غذا، لباس و مسکن که تأمین هر سه ، نیاز به راه دارد، پس راه و حمل و نقل نیز نیاز اولیه یا در کل اولین نیاز انسانی است که به در این تعریف حتی « جغرافیا علم رفع نیازهای انسانی اس ت » عقیده نویسنده محیط « رابطه انسان با محیط » نیازهای معنوی انسان نیز مطرح می شود؛ زیرا در فقط محیط طبیعی است ، در حالی که هم اکنون محیط فرهنگی را هم مطرح کرده اند و انسان دارای نیازهای معنوی نیز هست؛ مثل هنر، ادبیات ، رو ابط اجتماعی ، فناوری ، صنعت وحتی اعتقادات دینی و مذهب ی. با توجه به مطالب پیش گفته موضوع جدیدی مطرح می شود و آن اینکه قرآن با این ادعا، باید دید که قرآن « لارطب ولا یا بس الا فی کتاب مبین » ادعا می کند مطرح « تباین جغرافیای ا روپایی و قرآنی » به جغرافیا چه نظری دارد و با این دید می شود. نظر به اینکه پیشگامان جغرافیا یونانی و اروپایی بوده ، در این مقاله ما کل علم می نامیم و در مقابل مفاهیم جغرافیا را که با دید « جغرافیای اروپایی » جغرافیا را می گوییم تا بتوان بین آن دو مقایسه ای « جغرافیای قرآن ی » قرآنی به آن پرداخته ایم انجام داد. در جغرافیای اروپایی محیط فقط کره زمین است و انسان حیوانی تابع محیط که بر روی آن می چرد و هر که زورش بیش بهره وریش بیشتر، که نتیجه این نگرش استعمار، استثمار و جنگ های خانمان سوز و پیشرفت فناوری به منظور ساخت ابزار کشتار جمعی و بمب های اتمی ، میکربی و شیمیایی برای تسلط جامعه ای بر کل زمین است ولی در جغرافیای قرآنی محیط نه تنها زمین ، بلکه کل کائنات است و انسان تابع محیط نیست ، بلکه زمین و اجرام سماوی مسخر انسا نهاست .

۸۰چالش های فراروی تحقیقات در حوزه علوم انسانی
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۲۶
به طور یقین همان طور که حوادث و پدیده های طبیعی ، اموری واقعی و قابل بررسی و تحقیق هستند، پدیده های اجتماعی، روانی و رفتارانسانی نیز امور واقعی و قابل تحقیق و بررسی اند. تنها ابزاروروش های تحقیق در علوم انسانی متفاوت از علوم تجربی است .تحقیقات مربوط ب ه علوم انسانی چون به طورمستقیم با انسان و ابعاد روانی واجتماعی او سروکاردارد،پیچیده ترومشکل تراست.ازاین جهت دقیق ترین و پیچیده ترین موضوعات را به خود اختصا ص می دهند و مستقیماً به انسان وبه زندگی او می پردازند. بنابراین،به همان اندازه ک هتحقیق درعلوم تجربی در دانشگاه ها اهمیت دارد، تحقیقا ت انسانی هم دارای اهمیت و نقش ویژ ه ای به عنوان ابزار هدایت کننده دربالابردن شناخت ابعاد گوناگون روانی اجتماعی انسان هستند. این نوع تحقیقات در برنامه ریزی های اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی و توسعه آنها نقش بسزایی دارند . با توجه به این که رسالت دانشگاهها عمدتاًرواج تفکر علمی وتحقیق است ،ولی بررسی های متفاوت و نظرهاومشاهدات گوناگون ارائه شده ، تنگناهای احتمالی رادرباره تحقیقات عل وم انسا نی دردانشگاههانشان می دهد. جدا ازایرادهای اساسی که ممکن است در مورد معیارهای تولید علم و مقالات علمی – پژوهشی م عمول در میان غربیان داشته باشیم – که داریم –واقعیت این است که حتی مطابق همان معیارها نیز، ما به سه مشکل اساسی مواجه هستیم : اول آنکه،جایگاه قابل ملاحظ ه ای در انتشار مقالات عل می– پژوهشی نداریم؛ دوم آنکه وضع انتشار مقالات علو م انسانی ایرانی در مجلات ISI در پایین ترین سطح است؛ و سوم آنکه به خصوص مقالات علو م انسانی ماه م دچار فقر کمی و هم گرفتار ضعف های اساسی کیفی و نظر ی است. بر این اساس هدف این مقاله پرداختن به نارسائی های تحقیقات در حوزه علوم انسانی بوده است

۸۱چالش ها و پرسش های انسان شناسی ایرانی
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۳۲
انسان شناسی ایرانی چیست؟ آیا اساساً چیزی به نام انسان شناسی ایرانی وجوددارد؟ اگر وجود دارد به چه موضوعاتی می پردازد و گفتمان های آن کدامست؟ مسائل آن چیست؟ برخی انسان شناسان اینگونه استدلال می کنند که هنوز محوریت انسانی شناسی هنوز به » انسان شناسی در ایران شکل نگرفته است؛ زیرا است و منظور از محوریت انسان شناسی، نظریه انسان شناسی است « وجود نیامده که چشم انداز مارا در ارتباط با فرهنگ ایران روشن کند و بتوانیم از این چشم انداز با جهان ارتباط برقرار کنیم. فارغ از نوع پاسخ های موجود یا ممکن به پرسش های انسان شناسی در ایران و چیستی و چگونگی آن، باید اذعان کرد که اکنون وقت آن رسیده است تا این پرسش ها با دقت بررسی تجربی شود و برای حرکت کردن و برداشتن گامی به جلو بیش از هر چیز ما انسان شناسان باید چیستی و کیستی خودمان و رسالت و هدف هایمان و مشکلات و مسائ ل مان را بکاویم . در این نمی توان تردید داشت که انسان شناسی در ایران با مشکلات و موانعی روبه روست؛ اما تجربه هایی نیز وجود دار د و اکنون دانش آموختگان و دانشجویان زیادی خود رابه عنوان محققان و کنشگران این حوزه می شناسند و مراکز، مجلات و محافل بسیاری منتسب به انسان شناسی درایران در داخل و خارج این کشور فعالیت می کنند؛ از این رو بیان اینکه چیزی به نام انسان شناسی درایران وجود ندارد با برخی واقعیت های موجود منطبق نیست و باید به جای نفی واقعیت موجود به بررسی انتقادی انسان شناسی درایران و مسائل آن بپردازیم. این مقاله به بررسی انتقادی درباره مشکلات و موانع توسعه و رشد پژوهش های انسان شناسی در ایران می پردازد.

۸۲چشم انداز بیست ساله وجنبش نرم افزاری در زمینه علوم انسانی
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۱۶
اداره جوامع بشری و سازمان های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی در جهان امروزنیازمند نظامی یکپارچه برای تفکر و عمل است و هر نظام اجتماعی به الگویی مناسب نیاز دارد . به همین دلیل است که مدیران امروز دنیا تحلیل م ی کنند، الگوی یکپارچه ذهنی می سازند و سپس خود را آماده عمل م ی سازند . عمل زمانی شروع می شود که مدیر ، اندیشه خود را به همکارانش منتقل نماید . این انتقال، خود نیازمند یک نظام مفا همه برای ایجاد حساسیت مشترک، تبادل نظر و اقدام منسجم است . البته علم و عمل و نظریه و فکر و تجربه باید دوش به دوش حرکت کنند.کوشش کشورهای غربی در طول دهه های اخیر، ایجاد نظام یکپارچه برای تفکر و عمل بوده و موفقیت هایی نیز کسب کرد ه اند. نظام های اجتماعی به دنبال پیدا کردن هماهنگی در نظرو عمل اند؛ به همین دلیل، در پی نظام فکری جامعی هستند که تضمین کننده این هماهنگی باشد.تدوین چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران تلاش برای مشخص کردن جایگاه آینده کشور در بیست سال آینده و الگوی یکپارچه ذهنی است که عمل به آن نیازمند حساسیت مشترک، تبادل نظر، تفکر نوین و خلاق، شناخت، برنامه ریزی و اقدام منسجم است

۸۳حقوق و نقش آن در پیشرفت علوم و فنون
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۱۸
صرف نظر از اثر عام حقوق در پیشرفت علوم و فنو ن از راه تحقق نظم و امنیت در جامعه از طریق تدوین قوانین و مقررات و اعمال آن ازسوی دستگاه قضائی، که موجب امنیت و سلامت جامعه و مهیا شدن زمینه برای شکوفایی فرهنگ وتمدن می شود، این مقاله تنها به بررسی نقش خاص حقوق در پیشرفت علوم و فنون خواهد پرداخت. حقوق » ، آن رشته از حقوق که مشخصاً با موضوع مورد بحث ارتباط پید امی کند نامیده می شود که از طریق عوامل زیر ب هایفای نقش خود « مالکیت های فکری می پردازد: 1. حمایت مادی و معنوی از علما و فناورانی که آثاری را پدید آورده در اختیار جامعه قرار می دهند. حمایت از سرمایه گذاری ها و برقراری پیوند اقتصاد با علم و فناوری به منظور نشر آثار علمی و فنی درسطح وسیع جامعه.3. منوط کردن حمایت قانونی به این که اطلاعات علمی و فنی در اختیار عموم گذارده شود. نکته پایانی اینکه به رغم بنداخیر،عملاٌروزبه روزبر فاصله جوامع و اقتصادهای دانش محور با سایرین بیشتر می شود و این بدان علت است که محصولات علمی و فنی در سایه حمایت های قانونی و معاهدات بین الم للی ارزش اقتصادی پیداکرده و بخش قابل توجهی ازتولیدات ملی برخی کشورها را تشکیل می دهد تا بدانجا که زمینه حمایت ازانحصاراطلاعات علم را فراهم نموده،درمعاهدات بی ن المللی بر آن تأکید می کند. بدین ترتیب علم وفناوری،اقتصادو حقوق ازیکطرف موجب رشد و توسعه فره نگ وتمدن و ایجاد رفاه عمومی شده اندواز طرف دیگر زمینه را برای افزایش فواصل طبقاتی در سطح جهان فراهم کرده اند. حقوق ازدوجهت درپیشرفت علوم وفنون نقش ایفا نموده وزمینه توسعه آن را فراهم می آورد. نخست ازجهت عام،که نظم وامنیت رادرجامعه برقرار می سازدوبابرپایی تشکیلات قضائی از آن حمایت می نماید . بدیهی است که تنهادرچنین محیط امن و سالمی است که امکان تعلیم و تربیت به نحووسیع و صورت گرفتن تحقیقا ت به شکل عمیق برای دانشمندان به وجودمی آیدوعلم وهنروادب شکوفاخواهد گردید. جهت دوم، کمک بلکه دخالت نظام مند حقوق در فراهم آوردن زمینه پیشرفت علوم و فنون و فرهنگ در جامعه است. این نقش در تعامل با علم و اقتصاد و از طریق تدوین قواعد ویژه درحمایت ازآثارادبی وهنری،واختراعات صنعتی عملی می گردد. جهت اول به رغم اهمیت فراو انی که دارد به لحاظ بداهت، نیازی به شرح و توض یح ندارد؛ لذا تنها جهت دوم دراین مقاله به اختصاربررسی می شود.

۸۴چگونگی کاربردی نمودن سیره پیامبر اعظم (ص) در محتوای درسی و کمک درسی آموزشی و پرورش کشور جمهوری اسلامی ایران
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۳۰
مدیریت و سیاست فرهنگی نظام آموزش و پرورش را می توان در سه نگرش نسبت به نقش و جایگاه سیره نبوی در مدارس کشور مور د بررسی قرار داد . در این مقاله پس از معرفی سه نگرش مورد نظر، زمینه تعین معیار و الگوی کاربردی شدن این مهم ارائه م یگردد. شیوه تدوین مدل پیشنهادی در راستای وضعیت اعتبار بخشی محتوای درسی در مدارس کشور است و در آن ویژگی های فردی، نیز ملحوظ گردیده است. در مقا له حاضر موقعیت و اعتبار بخشی مدارس نیز بررسی می گردد. البته نهادینه شدن معیار های دیگر کشورها و روش تطبیق محتوای درسی ارائه شده بامعیار های آنان نیز از نظر دور نخواهد ماند . بویژه اینکه در سطح جهانی مقیاس چهارم (علاوه بر سه مقیاس خواندن و نوشتن و انجام چهار عمل اصلی ) یعنی تکنولوژی اطلاعات را در شمار عوامل زمینه ساز ورود به بازار کار برشمرده اند دراین است که فراگیران در دیگر کشور ها، خود امکان تولید ادبیات فناوری جدید را نداشته و فقط آماده رویارویی با آن است . حال آنکه در نظام آموزش و پرورش کشور ایران، سیره پیامبر اعظم (ص) برای فراگیر درونی می گردد و او خود می تواند زمینه های موارد کاربردی آن را به بروز و ظهور برساند

۸۵راهکارهای ارتقاءعلوم انسانی؛ترویج تفکرانتقادی وخلاق
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۳۱
با مرور بر وضعیت علوم انسانی در جهان در می یابیم که این علوم به جای سعی در کسب مشروعیت (کسب روش شناسی محکم و راهیابی مط مئن به عینیت ) وضعیت مبهم خود رابه تدریج پذیر فته ،قطعیت تع ابیروتفاسیر خودر ااز واقعیت به جای خود واقعیت پذیرفته وجهت دارعمل نموده است؛بنابراین تصور می شود این علوم نسبت به د یگر رشته های علمی پیشرفت لازم رانداشته وتا حدودی در وضع نابهنجار بسر می برد. در ایران نیز تقدم علوم دیگر نسبت به علوم انسانی حتی در حوزه ها ی تصمیم گیری فرهنگی – اجتماعی کشور وجود دارد ،همچنین نظام ناکارآمد ارزش گذاری و امتیازدهی به فعالیتهای علمی در حوزه علوم انسانی، کثرت گریزی در اندیشه ورزی و ضعف خودباوری از موانع پیشرفت این ع لوم و در نهایت مسأله محور نبودن آن گردیده است؛ یعنی ما علوم انسانی داریم ، ولی این علوم پاسخی به مسائل ملموس نداده، لذا نفی برای آن متصور نشده است؛ پس در علوم انسانی باید تولید علم داشته باشیم و این امر جز با تفکر خلاق و انتقادی یعنی از راه خلق ایده ها و نظریات نوین و تجزیه و تحلیل اطلاعات و نقادی میسر نخواهد شد

۸۶دیدگاه برنامه درسی فطری– معنوی مبتنی بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۴۲
برنامه درسی یک مقوله آمیخته به فرهنگ است و با ضرورت ها و اقتضائات فکری، اعتقادی و ارزشی رابطه قوی دارد، به همین دلیل در آن از مبنای فلسفی و اجتماعی نیز در کنار مبانی روانشناختی برنامه ریزی درسی بحث می شود و بر اساس آن برنامه درسی جهت گیری مشخص پیدا می کند؛ بنابراین باید با توجه به شرایط و ویژگیهای بومی برنامه درسی مناسب را جستجو کرد و برای طراحی آن اقدام نمود . ضرورت و اهمیت این اقدام زمانی آشکار می شود که ب ه تنوع دیدگاههای برنامه درسی و علل این تنوع به درستی بیندیشیم و تفاوتهای آنها را بررسی عمیق کنیم؛ به عنوان مثال با بررسی پراگماتیسم به عنوان یک فلسفه تعلیم و تربیت متوجه می شویم که برنامه آموزشی و درسی خاص از این فلسفه استنباط می شود. چرا در برنامه درسی م بتنی بر فلسفه مزبور برنامه درسی صرفاً یک فرایند محسوب می شود و انضباط سنتی کاملاً نادیده گرفته می شود؟ چرا پراگماتیسمها گرایش رویکرد های سنتی به برنامه های آموزشی را که در آنها دانش از تجربه مجزا شده تجزیه یا تقسیم می گردد، رد کرده اند؟ چرا در برنامه درسی تجربه کودک محور قرار می گیرد و همه چیز بر پایه آن باید طراحی شود؟ تمام این سؤالات به وسیله تأمل در مبانی فکری پراگماتیسم پاسخ داده ی شود. سؤال اساسی آن است که اگر بر مبنای فلسفه آموزشی و پرورشی اسلامی توصیف دیگری از یاد گیرنده به عمل آمد و انسان شناسی، معر فت شناسی و ارزش شناسی ویژه تفکر اسلامی ارائه گردید، ابعاد و ویژگیهای برنامه درسی تغییر پیدا نمی کند؟ بدون تردید پاسخ مثبت است . اصولاً نمی شود که ریشه در یک چیز تغییر نکند ولی روبنا ها تغییر پیدا نکنند . در هر یک از جنبه های مبانی فلسفی دلالتهای خاصی به دست می آید که به برنامه ریزی درسی جهت می دهد؛ نوع خاص تعریف « انسان » به عنوان مثال در فلسفه آموزش و پرورش اسلامی می شود. وقتی که پذیرفتیم از نظر اسلامی کودک یک موجود مکرم است و ارزش ذاتی دارد و همچنین پذیرفتیم که استعداد های عالی فطری به طور هماهنگ در وجود او قرار داده شده است و در جهت خلافت الهی باید فعالیت پیدا کنند، موظف هستیم برنامه درسی را به عنوان وسیله ای برای تربیت و یاد گیری در جهت رشد همه جانبه فرد، بازبینی کنیم و چارچوب مفهومی خاص برای آن تعریف کنیم . علاوه بر ماهیت انسان، ماهیت ارزش، ماهیت معرفت و ماهیت زندگی نیز در فلسفه آموزش و پرورش اسلامی به طور خاص تبیین می شوند و بر تعریف و توضیح برنامه درسی و برنامه ریزی درسی اثر می گذارند؛بنابراین در برنامه ریزی درسی بر مبنای آموزش و پرورش اسلامی و ارائه الگویی در این خصوص یکی از کارهای ضروری در شرایط کنونی کشور است.

۸۷رعایت حقوق و تکالیف متقابل افراد در بهره گیری از محیط زیست سالم
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۱۴
از نظر تعالیم اسلامی، تضییع حقوق دیگران، ولو بسیار کم و اندک نیز باشد، ظلم و ستم محسوب شده، بعد از شرک به خدا، بزرگ ترین گناه محسوب می شود.اصولاً زندگی گروهی انسان ها زمانی شایستگی اطلاق عنوان جامعه انسانی خواهد داشت که در آن حقوق هر کس از سوی دیگران محترم شمرده شده، هر کس از ناحیه دیگران در امنیت کامل مادی و معنوی به سر برد . در همه ادیان الهی و آیین های بزرگ، پاکی و عدم آلودگی جزء وظایف دینی شمرده شده است النظافه من الایمان به حفظ پاکی در همه زمینه ها اعم از انسان،زمین، آب، هوا و غیره اشاره می نماید؛ بنابراین ، ج لوگیری از آلودگی ها که اینک جزء اهداف حفاظت محیط زیست می باشد، مسأله امروزی نبوده ، بلکه مسأله ای است که در طول تاریخ بشر اهمیت داشته است

۸۸روش شناسی لاکاتوشی راهی برای حل معضل روششناختی تحقیقات علوم انسانی (مطالعه موردی علم اقتصاد در ایران)
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۲۰
یکی از مهم ترین وظایف عالمان علوم انسانی نظریه پردازی است . اهمیت نظریه پردازی بومی در علوم انسانی، از آنجا که مرتبط با انسان اس ت و رفتار و ویژگی – های فردی و جمعی انسانها متفاوت می باشد و به نوعی در این علوم عمدتا تئوری واحد، ثابت و جهان شمولی وجود ندارد، بسیار بیشتر از سایر علوم است. کمبود نظریه پردازی صحیح و معضل روش شناختی نظریه پردازی در علوم انسانی و خصو صاً علم اقتصاد از جمله مشکلات نظریه پردازی در علوم انسانی و علم اقتصاد کشور است . باتوجه به اینکه فرایند نظریه پردازی نیازمند یک مهندسی است و دانشمندان زیاد ی درباره متدهای نظریه پردازی کار کرده اند، به نظر می رسد متدولوژی لاکاتوش (با توجه به ایرادات و اردبه سایر متدها ) بتواند در طراحی نظریه پردازی علوم انسانی و علم اقتصاد کارایی بیشتری داشته باشد . این مقاله به دنبال بررسی امکان استفاده از چینش و متد لاکاتوش در نظریه پردازی اقتصادی کشور است. روش مطالعه این مقاله تحلیلی بااستفاد هاز مطالعات کتابخانهای است. مقاله در نهایت بدین نتیجه میرسد که برای نظریه پردازی در حوزه اقتصاد در این مقطع از تاریخ اقتصادی کشور میتوان از روش لاکاتوش استفاده کرد با این شرط که فروض هسته مقاوم به دقت انتخاب شوند (به طوری که نه صرفا اقتباسی باشند و نه فارغ از تجربیات عام بشری)؛به عبارتی فرض های هسته مرکزی اقتصاد مرسوم باید تعدیل شده و توسعه یابد

۸۹رشته های علوم انسانی با تأکید بر علوم تربیتی در نظام آموزش عالی
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۳۵
بررسی وضعیت فعلی ش یوه های سازماندهی مواد و محتوای درسی رشته های علوم انسانی در نظام آموزشی ما نشان دهنده این واقعیت است که به رغم نقش و اهمیت و ک اربرد رشته های مختلف علمی در قلمرو وسیع علوم انسانی، نحوه سازماندهی و ش یوه های عرضه مواد و محتوای درسی در رشت ه های مزبور موقعیت و جایگاه علمی مناسبی ندارد و روش های رایج در سازماندهی این مواد درسی، کارآیی رشت ه های علوم انسانی را در مقایسه با سایر رشت ه های علمی ب ا تردید و انتقاد مواجه ساخته است؛ این مس ئله به طور مستقیم به سازمان برنامه درسی و ش یوه های سازماندهی مواد درسی و رو ش های عرضه مطالب درسی مربوط است . سازمان برنامه درسی مجموع ه ای از عناصر و اجزا و فعالیت های یاددهی و یادگیری است که این عناصر با یکدیگر ارتباط مؤثر و متقابل داشته و در نظام برنامه درسی توالی و استمرار یافته اند ؛ استفاده از رو ش های جامع، یکپارچه و م ؤثر در سازماندهی این عناصر ، کارآیی محتوای برنامه درسی اجرا شده در نظام آموزشی و در نتیجه تحقق هد ف های برنامه درسی را تضمین می کند. در نظام آموزش ی ما، مواد و محتوای برنامه درسی در دور ه های مختلف تحصیلی به ویژه در نظام آموزشی عالی، معمولا به شیوه سنتی و رایج مانند شیوه موضوعات مجزا یا رشت ه های علمی و در چارچوب کتاب های درسی مختلف سازماندهی می شود. این روش سازماندهی غالبا بر عرضه مفاهیم و موضوعات علمی در هر رشته یا ماده درسی تأکید دارد و مواد و محتوای برنامه درسی از مجموعه رشته های علمی مجزا و مستقل از یکدیگر تشکیل می شود و معمولا ارتباط، پیوستگی و هم پوشی میان محتوای این رشت ه ها بسیار ضعیف است . نتیجه کاربرد این شیوه سازماندهی به ویژه در رشت ه های م ختلف علوم انسانی، عرضه حجم گسترده ای از دانش، معلومات و مهارت های علمی به یادگیرندگان است؛ دلایل وشواهد بسیاری نشان م ی دهد که این شیوه سازماندهی علاوه بر کاهش میزان یادگیری و انگیزه فراگیران به مطالعه محتوای برنامه درسی، در مجموع موجب کاهش میزان کارآیی برنامه های درسی رشته های علوم انسانی به ویژه در نظام آموزشی عالی کشور شده است . بر این اساس، در سال های اخیر گرایش برنامه ریزان درسی، کارشناسان و طراحان کتاب های درسی به استفاده از رویکردها یا الگوهای جامع، یکپارچه و درهم تنیده با عنوان کلی رویکردهای میان رشته ای یا چند رشته ای افزایش یافته است و از این رو استفاده از رویکردهای تلفیقی یا در هم تنیده به جای رویکرده ای رایج و سنتی، توجه پژوهشگران و علاقه مندان به توسعه و بهبود نظام برنامه ریزی درسی کشور را به خود معطوف داشته است.

۹۰راهکارهای ارتقاءعلوم انسانی وآسیب شناسی آن
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۱۱
بی تردید از عناصر تأ ثیر گذار بر فرهنگ و اندیشه یک سرزمین علوم انسانی است که در طول زمان بادگرگون شدن علوم دیگر متحول گردیده است. علوم انسانی اگرچه ازغنای کافی برخورداربود ه است،درسیر تحول فکری جوامع در این مرز و بوم نتوانست ه است جایگاه مناسب خود را به دست آورد. بر همه روشن است که هرگونه تغییرو دگرگونی در ساختار علوم تجربی و ریاضی به دنبال خود تغییر قابل توجهی در نگرش به فرهنگ و اندیشه جامعه خواهد گذاشت؛درحالی که علوم انسانی با ید بینش زمینه هرتحولی باشد و این مهم خود مستلزم حضور علوم انسانی همپای دیگر علوم است . نگارنده در این مقال ه ابتدا با تعریف علم، تاریخ تقسیم بندی علوم و نقش آن در روند رشد و گسترش تفکر به خصوص در تمدن اسلامی پرداخته، آنگاه با نگاه آسیب شناسانه به ارائه راهکارهای ارتقاء علوم انسانی می پردازد که به صورت خلاصه عبارتنداز:1.نداشتن نظریه پردازی قوی و دقیق در راستای تعریف درست و گویااز این علوم و بیان نقش آن در اعتلای جوامع.2.بی رغبتی نیروهای توانمند به واسطه شفاف نبودن آینده اجتماعی و اقتصادی افراد. 3.روشمندنبودن آموزش درسطوح مختلف که در نهایت به انباش ت ذهنی،عدم توانایی تحلیل صحیح از مطالب و نیز نبود تفکر خلاق و نقاد می انجامد. 4. فاصله گرفتن رشته های علوم انسانی ازعلوم تجربی وریاضی و مهجوریت علو م انسانی بواسطه موانع اجتماعی،ساختار متون و... 5. حضور نداشتن ع لوم انسانی در متن زندگی و به حاشیه رفتن و تدریس نمودن آن بدون ش ناخت نیازهای جامعه که به نا کارآمدی این علوم در رفع مشکلات جامعه می انجامد. 6. دستمایه سیاسی قر ار گرفتن حوزه های علوم انسانی ب ه واسطه حضور مهره های سیاسی دررأس مدیریت کلان برنامه ریزی در رشته های علوم انسانی. 7. استفاده نکردن از بخش خصوصی در امور تحقیق و پ ژوهش برای سرعت بخشیدن به این امر در علوم انسانی. 8. عدم تخصیص بودجه کافی برای رسیدن به اهداف برنامه ریزی کلان. 9. سرگردانی تحقیقا ت و پژوهشهای موجوددر مقطع کارشناسی ارشد و دکتری و به فراموشی سپردن طرح های آنها برای برنامه ریزی. 10 .عدم بازخوانی متون کهن و غنی به زبان نسل امروز با منطقی که از اصالت آنها کاسته نشود. به نظر می رسد باید با شناخت و توسعه روشهای آموزش علوم انسانی در مقاطع مختلف به تسهیل و بهبودآنها پرداخت و بابیان منطق مناسب این علوم و زبان آشنا به فهم دقیق و عمیق متون پرداخت و با تربیت متخصصان به زیر شاخه های متعدد در هررشته که به تنوع دراین رشته وگرایش به سوی آن همت گماشت.

۹۱راه دشوار علوم انسانی بررسی جریا نها و گفتما نهای تحول خواه در عرصه علوم انسانی
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۲۴
علوم انسانی در ایران پس از انقلاب اسلامی، از رخداد انق لاب اسلامی تا ایده اسلامی شدن دانشگاهها،همواره در قلب و کانون تردیدها، تنش ها و پرسش ها قرار داشته است وهر گونه تحول خواهی و اصلاح جویی،طی یک ربع قرن گذشته در عرصه آموزش عالی،با عناوینی چو ن اصلاح دانشگاه ها، اسلامی شدن دانشگاه ها،اسلامی شدن علوم، بومی کردن علم و تعابیری از این دست،بیش و پیش از هر چیز، معطوف به دگرگونی در مضمون و محتوای علوم انسانی بوده است. جریا ن ها و گفتمان های تحول خواه در عرصه علوم انسانی،در اینکه علوم انسانی موجود را مطلوب نمی دانستند، همدل بودند ،امادراین که مشکله علوم انسانی موجود چیس ت وعلوم انسانی مطلوب کدام است ودر این عرصه چه تحولی ممکن ومطلوب است،همنوانبو دند. آنچه دراین نوشتار می آیدگزارش ودسته بندی نگرانی ها،تردید ها،دغدغه ها،نقدهاونیزچاره جو یی های های صاحب نظران واندیشمندان کشور ،در مقطع زمانی 59–75 درباب علوم انسانی است . بد ون تردید، در ده سال اخیر نیزجریان تحول خواهی درعرصه دانشگاهها به ویژه درباب علوم انسانی تداوم داشته واین عزم،در دل خود اد بیات ایده وآرای متفاوتی را پدید آورده است .اما مقاله حاضر از دو جهت اهمیت دارد :یکی از حیث تاریخی که پیشینه و آغاز و ریشه این تحول خواه ی را گز ارش می کندو دیگر اینکه ، نشان می دهد که آن تردیدها و دغدغه های آغازین _درست یا نادرست _هنوز وهم چنان زنده و اثرگذار است و به تعبیر دیگر ، مسئله های دیروز،کمابیش مسئله های امروز ما نیز هست و هرچند ،نگاه ها به مقوله ی علم ،دانشگاه وفرهنگ، پخته تر،آکادمیک تر و جهانی تر از پیش شده است و تردید هاودغدغه ها و راهکار ها تا حدودی ، بعد و بستری فرا محلی و جهانی یافت ه است،اماریشه نگرانی ها ،انگیزه تحول خواهی هاونقطه عزیمت دگرگونی ها ،تغییری نکرده است.

۹۲رفتار استنادی در حوزه علوم انسانی و چال شهای علم سنجی وژئوپولتیک اطلاعات
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۲۷
با توجه به اهمیت علوم انسانی و نقش مهم آن در زندگی ، فرهنگ و تمدن هر جامعه و با عنایت به تفاوت ماهیت، الگوی ارتباط و رفتار علمی آن با سایر حوزه های علمی، این مقاله رفتار انتشاراتی و استنادی علوم انسانی و اجتماعی را در پیوند با شاخ ص های علم سنجی در دو سطح ملی و بین المللی مطالعه کرده است .برای این منظور با استفاده از روش تحلیل ثانویه در سطح ملی مقاله های تالیفی به زبان فارسی حوزه علوم انسانی مندرج در مجله های علمی پژوهشی در یک دوره زمانی 5 ساله و در سطح بین المللی مجلات تحت پوشش ده پایگاه اطلاعاتی حوزه علوم اجتماعی و نیز به عنوان نمونه مقالات یک رشته علوم اجتماعی (کتابداری و اطلاع رسانی ) نمایه شده در پایگاه اطلاعاتیSSCI از مجموعه پایگاههای اطلاعاتی مؤسس ه ISI در یک دوره پنج ساله مانند مدارک قابل استناد ، عامل تأثیر ، شاخص فوریت ، نرخ استناد ، خود استنادی و جغرافیای سیاسی اطلاعات در عرصه ارتباط علمی جهان تحلیل شده است . یافته های پ ژوهش نشان داد که رفتار انتشاراتی و استنادی حوزه علوم انسانی متفاوت از حوزه علوم است . بنابراین، شاخص های اساسی علم سنجی مانند نرخ استناد، عامل تأثیر و شاخص فوریت با توجه به اینکه نیمه عمر استنادی در حوزه علوم انسانی طولانی است، کارایی چندانی ندارند. به علاو ه،کشورهای پیشرفته با در اختیار داشتن حجم زیادی از مجلات علمی نمایه شده در پایگاههای اطلاعاتی، دنیای علم را در سلطه خود دارند.

۹۳رفتار اطلاع یابی و میزان استفاده اعضای هیئت علمی علوم انسانی از پایگاه های اطلاعاتی:مطالعه موردی دانشگاه شیراز
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۲۴
پژوهش حاضر به بررسی رفتار اطلاع یابی اعضای هیئت علم ی علوم انسانی دانشگاه شیراز در پایگاه های اطلاعاتی پیوسته می پردازد. این پژوهش برآن است تا به سؤالاتی در مورد میزان استفاده از پایگاه ها ی اطلاعاتی، پراستفاده ترین و کم استفاده ترین پایگاه های اطلا عاتی، و مهم ترین دلایل استفاده و عدم استفاده از منابع اطلاعاتی در بین اعضای هیئت علمی دانشگاه شیراز پاسخ دهد . تأکی د این مقاله بر اعضای هیئت علمی دانشکده علوم انسانی است و در اکثر موارد سعی شده است تا وضع یت اعضای هیئت علمی دانشکده علو م انسانی با اساتید سایر دانشکده ها مقایسه شود.روش پژوهش به کار رفته، روش پیمایشی وابزار گردآوری داده ها پرسشنامه است. جهت تجزیه و تحلیل داده ها در سطح توصیفی واستنباطی نیز از نرم افزار آماری علوم اجتماعی SPSS) استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که هر چند تولیدات علمی اعضای هیئت علمی دانشکده علوم انسانی کمتر از اساتید دانشکده فنی و مهندسی و بیشتر از اعضای هیئ ت علمی دانشک ده علوم پایه است،آنان بیش از سایر دانشکده ها از پایگاه های اطلاعاتی استفاده می نمایند

۹۴زبان و ادبیات فارسی: غریب کاروان مهرورزی ها
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۱۹
فرصت خوبی است تا به این بهانه از حیثیت وشرافت وپاسداشت زبان همیشه بیدار وماندگار فارسی سخن بگوییم ودست به نقد ، کم لطف ی هایی ر ا که به علوم انسانی و به خصوص زبان فارسی شده و می شود ، برشماریم . سخن بر سراغراق نیست و هرگز گرد تعصب نمی گردیم. درنشست های مختلف علمی – ادبی، شاخ و برگ ها ر ا بها داده ایم وشاید هم حقشان را گزارد ه ایم. امروز نوبت رکن است که در بوته امتحان رود و خالصی ها و ناخالصی ها، بازشناخته شود . کردارها، موفقیت ها،چالش ها و اظهارنظرها، چیزهایی هستند که امروز ، اربابان سخن و صاحبان قلم و اندیشه و پاسداران حریم زبان وادب فارسی می خواهند تا، به دور از غرض ورزی ، بازکاوند و بررسی کنند . دراین جستار به دو بخش عمده پیرامون زبان و ادبیات فارسی پرداخته شده است:در بخش اول ، به اختصار از نقش ادبیات فارسی همچون : انتقال اندیشه، آیینگی ادبیات از دانش وتمدن بشر دیرین وجایگاه آن درتعلیم وتربیت وتزکیه وزیبا سازی روح و روان آدمی ونیز از ارزش آن همانند تغذیه جان وتلطیف وترو یح روح انسان از خوان بیکران شعرو ادب فارسی مورد بحث قرار گرفته است. در بخش دوم وضعیت زبان و ادبیات فارسی در علوم انسانی و سایر رشت ه های دانشگاهی ونقش آن در رسانه ها، نهادها، اداره ها وسازمان ها و گسترش آن در میان متون درسی عمومی و تخصصی و از همه مهم تر کم لطفی ها وکم مهری هایی که درمقابل دروس عمومی معارف اسلامی به این شاخه از دانش بشری شده بررسی و کاویده گردیده است

۹۵روششناسی پژوهش در روانشناسی و علوم تربیتی ایران نیازمند فلسفه خرد گرایی مینوی و علمی است
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۵۴
در این مقاله فشردهای ازنتایج یک تحقیق علمی با عنوان روش شناسی پژوهش در « روان شناسی و علوم تربیتی در ایران که نویسنده مقاله اجرا کرده ارائه شده است. پژوهش مذکوربه این نتیجه رسیده است که: 1. متون ومنابعی که درکلاس های درسی دانشگاهی روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی استفاده می شوند عموماًبربنیادهای نظری فلسفه تحصلی وپسا تحصلی استوارند و کاستی های این نظریه هاراباخود بههمراه دارند. 2. غالب م درسان روش تحقیق در سطوح کارشناسی وکارشناسی ارشدو دکتری روانشناسی و علوم تربیتی بابنیادهای نظری و معرفت شناسی و شناسی پژوهش های روانی تربیتی یا آشنایی کافی ندارندیابی توجه به اهمیت آن هستند.3. روش های پژوهش که درکلاس های درس روش تحقیق در روان شناسی وعلوم تربیتی تدریس می شوداساساًازنوع روش های کمی است و چندان توجهی به روش های کیفی تحقیق نمیشودوروش های ترکیبی درتحقیق مورد غفلت است. 4. دانشجویانی که درس روش تحقیق درروان شناسی وعلوم تربیتی را درسطوح کارشناسی و کارشناسی ارشدودکتری می گذرانند مبانی نظری و معرفت شناختی روششناسی پژوهش رانمی آموزندودرآموزش های خود اساسا روش هاو طرح های پژوهشی کمی رافرامیگیرند. 5. مقالات علمی – پژوهشی که در مجلات روان شناسی و علوم تربیتی ایران انتشار می یابد اساساً بر روش های ک می پژوهش مبتنی است که بنیاد معرفت شناختی این روش هاازنوع فلسفهعلم تحصلی وپساتحصلی است. 6. پژوهش های روانشناسی وعلوم تربیتی،ضمن بهره گیری از روش های کمی گرای ی پژوهش و نگرش دقیق به واقعیت های عینی علمی،نیازمند نوع م حکمی از فلسفه علم است که آن را فلسفه خردگرایی مینوی و علمی مینامیم و با روش پژوهشی جدید ابداعی که آن ر ا روش پژوهشی اصیل خلاق نامیده ایم قابل کشف ودستیابی است.

۹۶زیرساخت های مدرن علوم تربیتی
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۲۷
به رغم اینکه بسیاری از مفاهیم، سازه ها، و نظریه های علوم تربیتی به گذشته های دور باز می گردد، این رشته را می توان یکی از دستاوردهای علمی سده بیستم دانست که تحول اندیشه های ج امعه شناختی و روان شناختی و در ضمن استقبال گسترده دولت ها و ملت ها از نهادهای آموزشی بر سرعت رشد آن افزود . .صاحب نظران زیادی، مدعی هستند که رویکرد غالب سده بیستم به عنوان عصر تکامل و بسط مدرنیته، بر بنیادهای نظری و روش های تحقیقی همه علوم، از مجموعه معارفی که » جمله علوم انس انی تأثیر گذاشت . علوم تربیتی نیز به منزله از « وضعیت وجودی، کارکرد و تحول وضعیات و وقایع تربیتی را مطالعه می کند مدرنیته آثار همه جانبه و عمیقی پذیرفت . مقاله، درصدد نشان دادن نشانه هایی مبنی بر این اثرپذیری و تحلیل انتقادی آن است . در فرصتی که ایجاد می شود، اصلی ترین آموزه های مرتبط با علوم انسانی از منظر مدرنیسم معرفی و سپس برداشت ها و انتظارات از علوم تربیتی از یک سو و پاسخ این رشته به آن انتظارات از سوی دیگر، بررسی می شود. روشن است که در این مجال، علوم تربیتی به منزله یک علم بشری و پدیده ای جهانی مورد نظر است و توصیف یا تحلیل های مقاله، جلوه های ویژه، مثلا ملی یا منطقه ای به خود نمی گیرد

۹۷ضرورت بازبینی انتقادی دروس کارشناسی علوم سیاسی
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۳۹
در طول بیش از 20 سال که از تدوین سرفصل ها و برنامه های درسی از جمله برنامه درو س کارشناسی علوم سیاسی در وزارت علوم می گذرد، تحولات چشمگیری در سیاست داخلی، سیاست خارجی و همچنین در نظام بین المللی روی داده است که بسیاری از موضوعات و مسائل درسی گذشته ر ا به تاریخ سپرده و در مقابل بسیاری دیگر را از نو مطرح کرده که در بوته برنامه دروس کنونی نمی گنجد. این موضوع با وجودی که از لحاظ نظری مورد اجماع صاحب نظران و اساتید رشته علوم سیاس ی است ،اما به لحاظ عملی تلاش چشمگیری در بازبینی دروس وانطبا ق آنهابا موضوعات ومسایل متحول صورت نگرفته است و تلاش ارزشمند دوسال گذشته دانشگاه های تهران،شهیدبهشتی و اصفها ن دراین زمینه هم جز در موارداندک وجابجایی عناوین، کاری از پیش نبرده است . این مقاله به مطالعه انتقادی دروس دوره کارشناسی علوم سیاسی در دانشگاه های ایران و تطبیق آنها با دروس دوره مشابه دردانشگاه های بزرگی همچون هاروارد و نورت وسترن در ایالات متحده وکارلتون و بریتیش کلمبیا در کانادا می پردازد . این دانشگاه ها که از نمونه های برترجهانی هستند برنامه های درسی خود را با سه سطح مطالعه و تحلیل خرد، میانی و کلان منطبق ساخته اند. علاوه براین هر یک از این دانشگاه ها ضمن حفظ موضوعات مشترک دربخش مبانی و نظریه های سیاست وگرایش های وابسته به آن ، دروس ویژه ای را برای مطالع ه و تحلیل موضوعات ومسایل متناسب با فرهنگ،تاریخ و جغرافیای منحصر به فرد خود ارائه کرده اندکه می تواندراهنمای مفیدی دربازبینی دروس کارشناسی علوم سیاسی باشد.

۹۸ضرورت تکوین پارادایم در ایجاد علم اقتصاد بومی
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۲۵
تبیین مفهوم پارادایم و نقش آن بر نظریه پردازی در علوم تجربی و علوم انسانی، ازدستاوردهای مهم دانشمندان فلسفه علم در قرن بیستم به شمار م یرود. با توجه به نظریات فیلسوفان ساختارگرای علم، پارادای مهای هر علم به عنوان جزئی مقدماتی و اساسی، اثری مهم بر نظری ههای علمی خواهد داشت و فرآیند انقلاب علمی، در نتیجه تغییرات ناگهانی این پارادایمها– که ناشی از کاستی شدید این پاردایمها در حل مسائل علمی جدید است– صورت می پذیرد و نتیجه آن، تحول نظریه های علمی در شاخه مورد نظر است. علم اقتصاد نیز همانند سایر علوم انسانی، متأثر از پارادای مهایی است که در نتیجه فعالیتهای علمی دانشمندان این علم، در طی قرون متمادی انسجام یافته است. همانند سایر علوم انسانی، علم اقتصاد نیز می تواند در یک زمان از پارادایم های متعددی برخوردار باشد که نتیجه آن به وجود آمدن مکاتب مختلف علمی در این شاخه است. این پارادایم ها، در آموزش و پژوهش علم اقتصاد تحت مکاتب مورد نظر به صورت صریح یا ضمنی، به دانشمندان آن شاخه منتقل شده، ب هصورت مبانی فکری و نظری آنها برای حل مسائل علمی اقتصادی در می آید. آموزش و پژوهش علم اقتصاد در ایران، براساس مبانی فکری اقتصادی غربی (نئوکلاسیک) صورت می گیرد که حاصل آن، کاستی در حل مشکلات اقتصادی کشور و سیاستگذاری های اقتصادی ناکاراست. اشکال اصلی در این زمینه، عدم وجود پارادایم های بومی در علم اقتصاد ایران است که ضرورت توجه بیشتر متفکران و دانشمندان این علم را متذکر م یشود. در پایان این مقاله، راهکارهایی جهت تکوین و توسعه پارادایمهای اقتصاد بومی ارائه شده است.

۹۹ضرورت و چالش های اساسی در بومی سازی روان شناسی در کشور اسلامی ایران
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۲۲
علوم روانشناختی به عنوان یکی از شاخه های اصلی علوم انسانی در صورتی می تواند کارآیی خود را نشان دهد که بتواند با نظریه های فرهنگی و بومی به سوالات اساسی در رابطه با مسائل روانی مردم کشورمان پاسخ گوید و در رشد و ارتقای فرهنگی، معنوی و روانی مردم این مرزو بوم کارا و موثر باشد . مسائل روانشناختی مردم جدا از مسا ئل فرهنگی، وضعیت اقتصادی سیاسی، باورهای مذهبی آنان نمی تواند، مطالعه شود . متاسفانه با وجود اینکه از تأسیس رشته های روانشناسی و علوم وابسته در دانشگا ه های ایران سالیان زیادی می گذرد، این رشته هنوز نتوانسته است کارایی خود را در حل مشکلات و معضلات فردی، اجتماعی، در کشورمان به نحو موثر نشان دهد . این امر ناشی از پیروی کورکورانه از تئوریها، الگوها و مدل های غربی در کشورمان بوده است. عطف به پیشینه غنی کشورمان در عرفان و آموزه های وحیانی استخراج اصول نظری و کاربردهای عملی نظریه های روانشناختی از فرهنگ اص یل اسلامی ضروری به نظر می رسد .این امر فقط زمانی امکان پذیر است که چالشهای زیر را در مسائل نظری و متدولوژیکی، یک اندیشمند اصیل و یک روانشناس بومی در نظر بگیرد.

۱۰۰ضرورت تکوین و تدوین فلسفه هنر اسلامی (چالشها و راهکارها)
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: کنگره ملی علوم انسانی، سال
تعداد صفحات: ۲۲
رویکرد هایی نظیر اوج گیری مطالعات نظری هنردرقرون هجدهم تابیستم ، موجب استقلال مطالعات نظری هنر از فلسفه و ظ هور زیبایی شناسی و فلسفه هنر دراندیشه غرب گشته ،سبب رویکرد بزرگترین فلاس فه و اندیشمندان اروپایی به هنر،زیبایی و ماهیت آن گردید ؛لیکن ورود این رویکرد به نظام آکادمیک و تئوریک کشور مااز همان ابتدا با دو نقص و نقض بنیادین همراه بود:اولاً:این گونه مطالعات، خود با چالشی اس اسی در فلسفه غرب روبه رو بود : آیافلسفه هنرالزاماً با غور در آراء فیلسوفان حاصل می شود یا با تدوین ت ئوریهایی که هنرمندان خود در وضع آن نقش محوری دارند؟ ثانیاً: نسبت این گونه مطالعات با هنر اسلامی و ملی ایران ب ه ویژه با توجه به فقر شدید مطالعات نظری هنر در کشور ما چیست؟ از دو اشکال اساسی فوق الذکر ،تحلیل و تبیین مورد اول، منظور و هدف این نوشتار نیست (گرچه در جای خود تأ ملاتی وسیع همراه با تحلیل و تبیین طلب می کند)؛بلکه آن چه نقش محوری داشته ،در درجه اول اهمیت قر ار دارد .مسأله دوم می باشد؛دقیقاً از آن رو که مسأله ملی و بومی ماست. مناقشه دروجود و ماهیت هنر اسلا می (نه الزاما از سوی کسانی ک ه نقدهایی غیر علمی و نامستند بر این هنر دارند ؛بلکه از سو ی برخی محققان و اندیشمندان بنام همچون برخی استادان دانشگاه هاروارد )موجب گشته اثبات مقوله ای ب ه نام فلسفه هنر و معماری اسلام ی به مراتب سخت تر و صعب تر از تشک یک در وجود و ماهیت هنر اسلامی باشد. قصداین مقاله ،ابتدا آسیب شناسی وضع موجود است و سپس ارائه راهبردهایی که می تواند در حل مشکلا ت تا حدودی یاری رساند . امیدکه نگارش رساله دکتری در موضوع مبانی نظری و هنر و معماری اسلامی و ادراک مهمترین جنبه های این مسأله(همچون حضور ادله فر اوان در ارائه قویترین مباحث نظری هنر توسط حکمای مسلمان البته نه با ن یت تدوین فلسفه هنر که درپی اثبات مفاهیمی چون معاد و نبوت و رویاهای صادقه است)به نگارنده امکان بررسی چنین موضوعی در مقاله ای مبسوط بدهد
نمایش نتایج ۷۶ تا ۱۰۰ از میان ۴۸۸۰۷ نتیجه