۱ارزیابی و مدیریت بهره برداری پایدار از منابع آب زیرزمینی درمناطق خشک ( مطالعه موردی : استان یزد )
اطلاعات انتشار: سومین همایش ملی بحرانهای زیست محیطی ایران و راهکارهای بهبود آنها، سال
تعداد صفحات: ۱۵
استان یزد با مساحتی حدود 131551 کیلومترمربع ( سومین استان کشور از لحاظ مساحت ) و جمعیت حدود 880000 نفر در محدوده فلان مرکزی ایران قرار گرفته است . متوسط بارندگی 107 میلی متر در سال، میانگین سالیانه دما 18 درجه سانتی گراد و میزان رطوبت نسبی بین 30 تا 35 درجه می باشد .
در مناطق خشک تأثیر منابع آب بر کلیه فعالیت های انسانی به حدی است که حتی شرایط و ویژگیهای فرهنگی انسانها را تحت تأثیر قرارمی دهند و وجود یا عدم وجود این ماده حیاتی تعیین کننده سرنوشت حال و آینده انسانها می باشد . به واسطه نبود منابع آب سطحی دائمی، عمدتاًً منابع آب زیرزمینی جهت مصارف کشاورزی و شرب و صنعت مورد استفاده قرار می گیرد . در حال حاضر کل آب استحصال شده از سفره های آب زیرزمینی استان معادل 1828 میلیون متر مکعبمی باشد که سهم تخلیه بوسیله چاه، قنات و چشمه به ترتیب 1141 ، 589 و 97 میلیون مترمکعب است .
از کل آب استحصال شده سهم کشاورزی 91 درصد (1700 میلیون مترمکعب ) ، شرب 6 درصد (70 میلیون مترمکعب ) و سهم صنعت در مصرف معادل 3 درصد( 40 میلیون مترمکعب ) است ..
بیلان آب در استان یزد منفی و معادل –270 میلیون مترمکعب می باشد که از جمله پیامدهای سوء زیست محیطی آن کاهش و افت سطح آب زیرزمینی به میزان 67 سانتی متر در سال می باشد .
بیشترین میزان برداشت و مصرف آب در واحد هیدرولوژیک یزد – اردکان و معادل 663 میلیون مترمکعب است . که مقدار کسری بیلان در این حوزه حدود 50 درصد کل حوزه ها یعنی –130 میلیون مترمکعب می باشد . با توجه به روند موجود جهت دستیابی به توسعه پایدار در منطقه آگاه ساختن افکار عمومی بویژه کشاورزان نسبت به بحران آب، آموزش و تشویق کشاورزان برای تغییر روشهای کشاورزی، تبدیل اراضی کوچک و پراکنده به اراضی یکپارچه، استفاده از فاضلاب تصفیه شده در صنعت و کشاورزی، توسعه صنایع کم مصرف آب به جای صنایع پرمصرف، تصفیه
فاضلاب های شهری و صنعتی و ... پیشنهاد می شود .

۲بررسی اثر افزایش درجه حرارت کره زمین در افزایش مصرف آب کشاورزی
اطلاعات انتشار: دومین کنفرانس منطقه ای تغییر اقلیم، سال
تعداد صفحات: ۸
افزایش دمای کره زمین که پیش بینی می گردد در آینده نیز ادامه یابد، باعث افزایش قدرت تبخیر کنندگی هوا و در نتیجه افزایش تبخیز و تعرق پتانسیل گیاهی و به دنبال آن افزایش مصرف آب در بخش کشاورزی است. از آمنجاییکه اکثر نقاط کشورمان در مناطق خشک و با منابع آب محدود واقع شده است و از طرفی بخش کشاورزی مصرف کننده عمده مابع آب کشور یعنی بیش از 85 درصد آن می باشد، این افزایش مصرف می تواند نقش موثری در منابع آب موجود و همچنین میزان تولیدات کشاورزی داشته باشد که در برنامه ریزی منابع آب مملکتی بایستی مورد توجه قرار گیرد. در این مقاله سعی شده اثر این افزایش دما بر روی افزایش تبخیر و تعرق پتانسیل گیاهان در سه اقلیم عمده کشور، فراخشک سرد مثل اصفهان، فراخشک معتدل مثل یزد، نیمه خشک سرد مثل اراک مورد بررسی قرار گیرد. این بررسی در چهار مرحله انجام گرفته است؛ (I) تعیین تبخیر و تعرق پتانسیل سطح مرجع (ETO) با استفاده از مدل کامپیوتری CROPWAT از اطلاعات هواشناسی طولانی مدت؛ درجه حرارت، نم نسبی سرعت باید و ساعات آفتابی (II) تعیین رابطه و ضریب همبستگی بین تغییرات درجه حرارت با سایر پارامترهای هواشناسیی فوق الذکر (III) افزایش 1، 2، 3، 4 درجه به متوسط درجه حرارت سالیانه و منظور نمودن اثر این افزایش در سایر پارامترهای هواشناسی موثر در تبخیر و تعرق وقتی که ضریب همبستگی تعیین شده در آنها بیش از r>0.5 باشد. (IV) محاسبه تبخیر و تعرق پتانسیل با افزایش درجه حرارت و سایر پارامترهای هواشناسی تعدیل شده و نهایتا تعیین نسبی افزایش نیاز آبی برای اقالیم مورد مطالعه. نتایج بدست آمده نشان داده است که در اقالیم فراخشک سرد و معتدل تا افزایش 2 درجه حرارت به ازاء هر درجه افزایش 7 درصد نیاز آبی افزایش می یابد. پس از آن این افزایش در اقلیم فراخشک سرد 10 درصد و در اقالیم فراخشک معتدل 5 درصد می گردد. در اقلیم نیمه خشک سرد شدت افزایش نیاز آبی تا افزایش 3 درجه، 4 درصد و پس از آن به 5 درصد رسیده است.

۳استحصال آب باران، روشی برای مدیریت بر بارندگی در مناطق خشک
اطلاعات انتشار: دومین کنفرانس مدیریت منابع آب، سال
تعداد صفحات: ۸
مشکل کمبود آب در مناطق خشک و نیمه خشک ، ناشی از بارندگی کم و نیز توزیع نامناسـب آن مـی باشـد کـه باعث شده است کشاورزی در این مناطق اقتصادی نباشد . منابع معمول تامین آب نظیـر چاههـا هـم در صـورت وجود اغلب دچار اضافه برداشت هستند که باید برای جبران عواقب اقتصادی و اجتماعی ناشی از آن چـاره ای اندیشید . به عنوان یک راه حل در دهه های اخیر، توج ه دنیا به سمت روزآمد نمودن بعـضی روش هـای سـنتی که علاوه بر ساده و ارزان قیمت بودن، قابل اطمینان نیز هستند ، جلب شده است . از ایـن میـان، استحـصال آب باران یکی از شاخص ترین تکنیک های مدیریت بهره برداری از آب باران برای مقابله با کم آبی مـی باشـد کـه در نقاط مشکل دار بسرعت در حال توسعه می باشد . مبنای این روش اختصاص سطحی از زمین برای جمع آوری نزولات و سپس ذخیره سازی آن برای استفاده در زمان مورد نیاز میباشد . با توجه بـه تنـوع روشـهای استحـصال آب باران، باید در انتخاب روش مناسب به ویژگیهایی از قبیل مقدار بارنـدگی و نحـوه توزیـ ع آن، توپـوگرافی زمین، نوع خاک، عمق خاک و عوامل اقتصادی و اجتماعی هر منطقه توجه جدی نمود . در ایـن مقالـه، نتـایج طراحی و اجرای یک طرح پایلوت استحصال آب باران ، متناسب با شرایط اقلیمی مناطق خشک کشور و با هدف آبیاری تکمیلی کشت دیم، منعکس گردیده است .

۴آبخوانداری، تلفیق تجربه و علم برای استحصال سیلاب در مناطق خشک (راهی برای مقابله با خشکسالی و کم آبی)
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: اولین کنفرانس ملی بررسی راهکارهای مقابله با کم آبی و خشکسالی، سال
تعداد صفحات: ۱۰
کمبود بارندگی و چشم بر آسمان دوختن مردمان دیار حاشیه کویر حدیثی همیشگی است، چرا که نزول باران رحمت است و آنچه که در ذرات خود دارد. نعمت که همه چیز حیات از آب دارد. عنوان نمودن اینکه ایران در منطقه خشک جهان قرار گرفته و متوسط بارندگی در سطح آن کمتر از یک سوم بارندگی متوسط جهان می باشد، را اغلب کارشناسان و دست اندرکاران مباحث کشاورزی بیان می دارند ولی بروز سیلابهای خانمان براندازد که هر ساله خسارات جانی و مالی فراوانی بر جا می گذارد، این نکته در اذهان می پروراند که اگر ما منطقه خشکی هستیم، پس این همه سیلاب از کجا و چرا؟ و اگر نیاز به آب هست پس چرا از این همه آب استفاده نمی شود؟
مردم دیار حاشیه کویر از دیرباز با سعی در استفاده از روانابهای سطحی داشته و استحصال آب باران توسط درمان هوشمند دیار کویر به روشهای مختلف انجام می گرفته است. وجود بند سار، آب انبار، غدیر و … در نقاط مختلف این دیار خود موید آن است. کمبود ابزار سهمگین بودن سیلابها در چنین مناطقی سبب گردیده بود که هر روستا و ساکنین آن با توجه به بضاعت خود از سیلاب بهره برداری نمایند.
آبخوان داری نگاهی است علمی به شیوه های استفاده از روان آبهای سطحی در جهت بهره برداری بهینه از آن ها. در حقیقت ابخوان داری تلفیق تجربیات گذشتگان در بهره برداری از روانابهای سطحی در مقیاسی بزرگتر و با اهدافی والاتر، چرا که در فنون سنتی بهره برداری از سیلاب در همان سال مد نظر است، ولی آبخوانداری نگاهی پویا برای توسعه پایدار در مناطق خشک و نیمه خشک است.
اثرات طرح آبخوانداری سبزوار از نظر پوشش گیاهی ، جلوگیری از خسارت سیل، استحصال آب، تغییرات کمی و کیی ابهای مورد استفاده (کشاورزی وشرب) و نیز مسائل اقتصادی – اجتماعی و زیست محیطی مورد بررسی قرار گرفته و پیشنهاداتی درجهت استفاده بهینه از این عرصه ها ارائه گردیده است.

۵مروری بر روش های کاهش میزان تبخیر از سطوح آزاد آبی در مناطق خشک و نیمه خشک
اطلاعات انتشار: اولین همایش سازگاری با کم آبی، سال
تعداد صفحات: ۱۰
بسیاری از مناطق دنیا دارای آب و هوای خشک و نیمه خشک می باشند . مشکل ایجاد شده توسط تلفات آب ذخیره شده در دریاچه ها و مخازن برای مصارف آبیاری و خانگی توسط تبخیر در طی ماههای فصل تابستان محسوس و چالش برانگیز است . با تخمین دقیق میزان تبخیر از سطوح آزاد آبی می توان با تحلیل حساسیت تبخیر نسبت به هر یک از پارامترهای موثر بر میزان آن به راههای کاهش میزان تبخیر اندیشید و از مقدار آب صرفه جویی شده، که قابل توجه می باشد، استفاده مفید نمود . در این تحقیق در ابتدا فاکتورهای مؤثر بر کاهش می زان تبخی ر از سطوح
آزاد آبی ارائه و روش ها و محصولات مورد استفاده برای این امر معرفی می گردند . در ادامه ای ن روش ها از نظر اقتصادی، اجرائی و زیست محیطی مورد بررسی قرار می گیرند . بطور کلی، با توجه به نتا یج و بحث ها ی صورت گرفته می توان گفت پوشش های شناور و سایه انداز از مناسب ترین و پرکاربرد ترین راههای کاهش می زان تبخی ر در حجم بزرگ می باشند .

۶ویژگیهای سیلاب و رسوب در آبخیزهای مناطق خشک و لزوم توجه به آنها در مدیریت و برنامه ریزی
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: چهارمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران مدیریت حوزه های آبخیز، سال
تعداد صفحات: ۱۵
این مقاله به بررسی و تحلیل نتایج حاصل از تحقیقات انجام شده در را بطه با فرآیندها و خصوصیات حاکم بر سیلاب و رسوب در حوزه های مناطق خشک جهان و مقایسه برخی از این خصوصیات با بعضی از مناطق خشک ایران پرداخته است . بدیهی است با توجه به تفاوتهای عمده آبخیزهای مناطق خشک با اقالیم دیگر از نقطه نظر فرایندهای حاکم بر سیلاب و رسوب لا زم است که این تفاوتها در تدوین استراتژیهای مدیریتی حوزه های آبخیز این مناطق مورد توجه قرار گیرد . به عنوان نمونه نسبت دبیهای حداکثر با دوره بازگشتهای مختلف به دبی میانگین در ایستگاههای هیدرومتری واقع شده در شرایط مختلف آب و هوایی ایران نشان داد که اولا این نسبتها در مناطق خشک با مناطق مرطوب و نیمه مرطوب کاملا متفاوت است، و ثانیا میزان این نسبتها با افزایش درجه خشکی بشدت افزایش مییابد . همچنین وضعیت دبی و رسوب معلق در ایستگاههای هیدرومتری وافع در اقالیم مختلف ایران مورد بررسی قرار گرفت و نشان داد که وضعیت انت قال رسوب در حوزه های آبخیز مناطق خشک بسیار نامنظم بوده و علاوه بر آنکه حجم بار رسوبی بسیار بالاست، همبستگی آن با دبی جریان نیز بسیار کم و در نتیجه فرآیند انتقال رسوب در این
مناطق کاملا پیچیده و غیر قابل پیش بینی است . این مسئله گویای آن ست که مدلهای تهیه شده در مناطق دیگر اساسا جهت استفاده در مناطق خشک فاقد ارزش کافی است چرا که آنها به هیچ عنوان منطبق بر رفتار حوزه های آبخیز این مناطق نمیباشد

۷بررسی مدیریت هرزآب در زیر حوضه بختگان با استفاده از هلالیهای آبگیر
اطلاعات انتشار: اولین کنفرانس بین المللی بحران آب، سال
تعداد صفحات: ۱۱
مشکل کم آبی از یک سو و شدت بالای بارندگی از سوی دیگر زمینه وقوع خشکسالیها و سیلابهای مخرب را به طور متناوب در مناطق خشک ایران بوجود آورده است. بر اساس گزارش هوا و اقلیم، میزان نزولات جوی در محدوده مورد مطالعه به دلیل واقع شدن در مدارات جغرافیایی 29 درجه شمالی، دوری از اقیانوسها و... بسیارپایینتر از متوسط کشوری وحتی استانی میباشد، منشا بارندگی های منطقه غالبآ مدیترانهای بوده که در نتیجه علاوه بر میزان کم بارندگی، بارندگیها دارای پراکنش نا مناسب، تداوم ریزش کوتاه وبا شدت زیاد میباشد. بارندگیها معمولا زمستانه و خارج از فصل رویش گیاهان نازل میشود.
این مقاله سعی دارد با توجه به شرایط اکولوژیک منطقه بهترین روش را به منظور بهره برداری بهینه از آبهای سطحی و جلوگیری از هدر رفت آب، معرفی نماید. با توجه به روشهای مختلف مدیریت هرز آب، عملیات مختلفی جهت پیشنهاد در محدوده مورد مطالعه وجود دارد که با توجه به شرایط منطقه عملیات احداث هلالیهای آبگیر توصیه شده است. عملیات پیشنهادی امکان بهره برداری از آبهای سطحی در جهت احیا وتوسعه پوشش گیاهی منطقه را فراهم نموده، از فرسایش خاک جلوگیری کرده، سفرههای آب زیر زمینی را هم تغذیه میکند واجرای آن با حداقل امکانات و هزینه امکان پذیر میباشد ودر حد اقل زمان ممکن قابل اجرا است.

۸گونه‌های علوفه‌های مناسب مناطق خشک و نیمه‌خشک در استان اصفهان
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: دومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن، سال
تعداد صفحات: ۶
کشور ایران روی خط خشک جهان قرار دارد و برخی سال ها هم دچار خشکسالی می شود و پدیده خشکسالی خسارت زیادی را به کشور وارد می‌سازد. این مساله موجب شده که متخصصین و مسئولین مربوطه راه های مختلف مقابله با این پدیده را مورد آزمون قرار دهند. در این بین یکی از موثرترین راه های مقابله با این پدیده حفظ و اصلاح پوشش گیاهی است. بکارگیری این روش مستلزم استفاده از گونه های بومی مناسب در هر منطقه است. این گونه ها علاوه بر سازگاری با شرایط محیطی منطقه قادر هستند در سال‌هایی که بارندگی به حداقل می‌رسد بقای خود را حفظ کنند و در سال‌هایی که بارندگی در شرایط عادی است علوفه بیشتر و بهتر برای دام‌ها تولید کند. در این راستا مطالعه ای در سطح استان اصفهان با وسعتی حدود 10526300 هکتار و تا حدودی در استان‌های همجوار در قالب طرح‌های تحقیقاتی مختلف انجام شد. برای انجام این بررسی ابتدا نمونه‌های هر بار یومی از گونه های موردنظر از مناطق مختلف جمع آوری و با استفاده منابع معتبر موردشناسایی قرار گرفتند. در استان اصفهان بیش از 2000 گونه گیاه به شکل‌های درختی، درختچه‌ای ، بوته‌ای و علفی یکساله و چند ساله می‌روید که اغلب آن‌ها در مراتع می‌رویند و به شکل‌های مختلف و در زمان‌های مناسب مورد استفاده دام‌ها قرار می‌گیرند اما میزان و کیفیت استفاده در گونه های مختلف متفاوت است و این موضوع باعث شده افراد متقاضی سئوالاتی مطرح کنند که کدام یک از این گونه ها بهتر هستند و قابلیت کار کردن روی آن‌ها بهتر و مفیدتر است. این مقاله بیشتر درپاسخ به این افراد تهیه شده است. بیشترین گونه ها علوفه ای مناسب متعلق به خانواده های Fabaceae با 15 گونه، هر کدام با یک گونه میباشند.

۹استفاده بهینه از روانابهای مناطق خشک در کشاورزی پایدار
اطلاعات انتشار: اولین همایش ملی مدیریت و توسعه کشاورزی پایدار در ایران، سال
تعداد صفحات: ۶
آب یکی از مهمترین عناصر موجود در کشاورزی می باشد بطوری که در صورت کمبود یا نبود آن کشت و زرع مختل می شود. از آنجایی که کشور ایران با کمبود آب بویژه در مناطق خشک و مرکزی آن روبه رو می باشد، توجه به تامین آب مهمترین نگرانی زارعین و کشاورزان در این بخش می باشد. با توجه به رژیم اقلیمی خشک و شکننده مناطق مرکزی ایران و پراکنش نامنظم زمانی و مکانی باران، میتوان با برنامه ریزی های مناسب در جهت کنترل رواناب های حاصل از بارندگی و استفاده بهینه از آنها تا حدودی به مشکل کمبود در این مناطق کمک کرد و برای ایمن شدن بخش کشاورزی در بخش آبیاری شاید بتواند تا حدودی موثر واقع شود. استفاده بی رویه کشاورزان از آب زیرزمینی در مناطق خشک مرکزی کشور باعث افت روز افزون سطح آب در این مناطق شده است که این مورد نیز به مشکل کمبود و بحران آب و به خطر افتادن امنیت زیستی در کشاورزی دامن زده است. در این مقاله سعی می شود با تحلیل مقدار بارش در منطقه منشاد استان یزد که یکی از مناطق خشک و سرد ایران می باشد، و میزان رواناب های ایجاد شده از آنها به هدر رفت آب از طریق هرز آبها در این منطقه پرداخته اشاره شود. و اینکه این مقدار آب هدر رفت شده چه حد می تواند نیاز آبی کشاورزان را تامین نماید و در نهایت به روش های استحصال آب در این منطقه جهت کشاورزی بهتر و پایدار تر پرداخته می شود.

۱۰بررسی تاثیر کاربرد پسمانده پالاینده های بیولوژیک (گیاهان آبزی) در بازسازی اراضی خشک جنوب گیلان
اطلاعات انتشار: سومین همایش ملی بهداشت محیط، سال
تعداد صفحات: ۸
این تحقیق با اهداف ذیل انجام گرفته است: 1– کمک به تصفیه بیولوژیک اکوسیستم های آبی حوزه دریای خزر از قطع سیکل تجزیه پذیری پالاینده ها(گیاهان آبزی) به آب.2– استفاده از مزایای پسماند پالاینده های بیولوژیک در بازسازی اراضی کم باران و مناطق خشک جنوب گیلان.طرح در دو مرحله و هر مرحله در یک سال انجلم گرفت. در سال اول بعد از پیاده نمودن نقشه اجرائی طرح روی عرصه، گیاهان آبزی که طبق معمول با پایان سیکل رویشی شان در آبها تجزیه و تخمیر شده و یونهای مضر آزاد شده مشکلات عدیده زیستی برای آبزیان بوجود می آورند، جمع آوری و بعد از انجام پروسه های تجزیه و تخمیر در خارج از آب به عرصه انتقال و اقدام به بررسی نحوه و میزان ذخیره رطوبت حاصل از نزولات جوی در زمان های مختلف گردید. مرحله دوم اجرای طرح در سال 1378 با انجام عملیات نهال کاری از گونه آتریپلکس به منظور بررسی اطمینان از دقت به نتایج مرحله اول، همچنین بررسی رشد رویشی نهالها در تیمارهای مختلف، در مجموع تاثیر عملکرد آنها در ایجاد پوشش گیاهی عرصه تخریب یافته انجام گرفت.طرح در 5 تیمار و سه تکرار و هر تکرار در 6 پلات در زمینی به مساحت تقریبی یک هکتار در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی به اجراء درآمد. مبنای مقایسه احداث سازه های مکانیکی به شکل V(شیارهای متقاطع) و روش نهالکاری رایج انتخاب گردید. نتایج نشان داد پسمانده گیاهان آبزی(پالاینده های بیولوژیک) در سطوح 95% و 99% در تمامی موارد فاکتورهای آزمون نسبت به روش مبناء (شاهد) معنی دار بودند.

۱۱جایگاه بیابانزدایی در برنامه ریزی بهداشت محیطی مناطق خشک
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: سومین همایش ملی بهداشت محیط، سال
تعداد صفحات: ۱۰
برنامه ریزی توسعه اراضی خشک معمولاً با فقدان دیدگاه جامع و ارزیابی ناکافی منابع طبیعی مانند آب، زمین، پوشش گیاهی روبرو است. بنابراین برای عمران مناطق خشک یک برنامه ریزی مشترک و اجرای مرحله ای اقدامات ضروری است. کویرزایی بعنوان یک فرآیند مهم، گسترده و جدی در مناطق خشک وجود دارد و بایستی در برنامه ریزی توسعه مناطق خشک توجه ویژه ای به برنامه های کویرزایی شود. تعاریف متعددی از بیابانزایی و کویرزایی ارائه شده است لیکن آنچه در اکثر تعاریف مشترک است نقش فعالیتهای انسانی در تشدید این بحران می باشد. نقش انسان در کویرزایی بصورت استفاده نادرست از اراضی زراعی، فشار زیاد دام بر مراتع و بهره برداری غیر اصولی از منابع آب نمایان می گردد. شاخصهای متعددی بعنوان شاخصهای بیابانزایی ارائه شده است که در سه قالب کلی شاخصهای فیزیکی، اقلیمی و اجتماعی مطرح است. همچنین بایستی به شاخصهای هیدرولوژیکی نیز بعنوان پارامتر مهم در تشخیص فرآیند بیابانزایی توجه داشت. جهت تعیین هر یک از این شاخصها مشاهداتی لازم است که عموماً از بررسیهای صحرایی و آزمایشگاهی بدست می آید. پس از تعیین این شاخصها و تهیه نقشه های بیابانزایی لازم است تا برنامه ریزی بیابانزدایی جامع و گسترده، دراز مدت و در سطح ملی باشد. در این راستا لزوم آگاهی بخشی عمومی و جلب مشارکتهای مردمی امری غیر قابل اغماض است.

۱۲بررسی رابطه بین اقلیم و رژیم جریانهای موجود در مناطق مختلف در ایران
اطلاعات انتشار: پنجمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، سال
تعداد صفحات: ۱۱
کشور پهناور ایران دارای شرایط متفاوتی از نظر آب و هوایی می باشد و از آب و هوای خشک تا مرطوب را در دل خود جای داده است. بدیهی است که هر کدام از این مناطق اقلیمی دارای ویژگیهای متفاوتی می باشد. از عمده ترین ویژگیهای متفاوت مناطق خشک با مناطق مرطوب متفاوت بودن عوامل اقلیمی از جمله بارندگی ها است. این مسئله می تواند باعث تغییرات رژیم جریان (به عنوان مثال نسبت دبی پیک به دبی میانگین) در این مناطق گردد. از ویژگیهای مناطق خشک مسیل های موقتی می باشد که جریان در آنها محدود به فصول پر باران و مرطوب می باشد و این خود بر روی رژیم جریان تاثیر بسزایی دارد. در این تحقیق با بررسی آماری دبی جریان ها در نقاط مختلف ایران سعی گردیده است تاثیر اقلیم روی رژیم جریان ها شناسایی گردد. بدین منظور با برآورد دبی های سیلابی با دوره بازگشت های مختلف در 18 ایستگاه مستقر در شرایط اقلیمی متفاوت و محاسبه نسبت این دبی ها به دبی های میانگین مربوطه، تاثیر اقلیم روی رژیم جریان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است

۱۳مدل آگروکلیماتیکی تعیین مناسب ترین فاصله ردیف های کشت جهت ایجاد مراتع مشجر دراراضی فرسوده مناطق خشک
اطلاعات انتشار: پنجمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، سال
تعداد صفحات: ۱۱
افزایش تعداد دام و بهرهبرداری بیرویه از مراتع کشور، کاهش شدید تولیدات علوفهای را بهدنبال داشته و اصلاح آنها امری ضروری و حیاتی است. اصلاح مراتع تخریب شده از دیدگاه آگروکلیماتولوژی ، مؤثرترین روش علمی و اقتصادی تجدید حیات طبیعی، بهبود و پایداری تولیدات میباشد. اساس این روش بر مبنای پتانسیل تولید رواناب و ظرفیت ذخیره رطوبت در خاک و نسبت
بین آنها به نیاز رطوبتی گیاهان مورد نظر بهمنظور اصلاح مراتع میباشد. این نسبت نشان دهنده ضریب تأمین آب برای تولید بهینه است که برای اصلاح مراتع به این روش لازم است تعیین شود. برای تعیین مقادیر کمی پارامترهای مورد نظر در این روش و تهیه مدل آگروکلیماتیکی یک سایت تحقیقاتی به مساحت 50 هکتار در اقلیم خشک شمال شرق خراسان رضوی ایجاد گردید. این سایت به دستگاه باران نگار و 80 کرت آزمایشی اندازهگیری رواناب در مساحت و شرایط مختلف پوششگیاهی، عمق خاک و شیب تجهیزگردید. در این تحقیق، مقادیر بارندگی در فصول رشد و غیر رشد گیاهی و ضرایب رواناب و رطوبت دخیره شده در خاک برای بارندگیهای بین سالهای 1375 تا 1382 تعیین گردید. نتایج حاصل از بررسی 90 واقعه بارندگی با حجم و شدتهای متفاوت نشان داد که رطوبت خاک در ماههای شهریور تا آبان، قابل توجه نبوده و میزان تبخیر تا 7 برابر بارندگی بود

۱۴تعیین عوامل مؤثّّر در تولید رسوب ناشی از تلفات خاک مراتع مناطق خشک شمال شرق کشور
اطلاعات انتشار: چهارمین همایش ملی فرسایش و رسوب، سال
تعداد صفحات: ۸
در این تحقیق رسوب ناشی از تلفات خاک 26 واقعه بارندگی نازل شده از پائیز 1385 تا پایان بهار 1388 در خروجی شش حوزه آبخیز کوچک از طریق حوضچه های رسوب گیر در پایگا ه تحقیقاتی سنگانه اندازه گیری و مورد محاسبه قرار گرفت . تجزیه و تحلیل داده ها و تعیین همبستگی بین میزان رسوب حاصل از بارش در حوزه ها با مقادیر کمی پارامترهای مختلف خاک، بارندگی، پوشش گیاهی و سطح زمین و توپوگرافی صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که شدت متوسط و بزرگ ترین شدت نیم ساعته بارندگی، درصد کل شن، درصد شن خیلی درشت، درصد شن درشت و هدایت الکتریکی خاک ، تأثیر مثبت و معنی داری (P<0.01 ) بر میزان رسوب تولیدی حوزه ها دارند. از بین پارامترهای مورد بررسی در این تحقیق درصد تراکم پوشش گیاهی و درصد رس خاک همبستگی منفی و معنی داری ( P< 0.05) با میزان رسوب تولیدی داشتند. نتایج این تحقیق ضمن شناسایی عوامل تأثیر گذار در تولید رسوب ناشی از تلفات خاک منطقه نشان داد که با توجه به عدم امکان دخالت انسان در خصوصیات بارندگی، عملی ترین و مناسب ترین روش کنترل و کاهش تلفات خاک در منطقه و مناطق مشابه، اعمال مدیریت، احیاء و بهبود پوشش گیاهی می باشد

۱۵شرایط کاربرد سپتاژ در باروری زمین های کشاورزی
اطلاعات انتشار: چهارمین همایش تخصصی مهندسی محیط زیست، سال
تعداد صفحات: ۱۳
خاک های مناطق خشک و نیمه خشک که بیش از 80 درصد زمینهای کشاورزی را در ایران تشکیل می دهند از نظر مواد آلی فقیر می باشد. برای بهبود باروری و حاصلخیزی خاک کشاورزی، افزودن مواد آلی به آنها ضروری است اما منابع محدود سنتی مواد آلی هم چون کودهای حیوانی، جواب گوی نیاز روز افزون بخش کشاورزی به کود آلی نیست. از این رو استفاده از مواد زائد مختلف دیگر هم چون مواد زائد جامد آلی، لجن فاضلاب، زائدات کشاورزی و مواد زائد صنعتی به عنوان منبع آلی رو به گسترش است

۱۶تحلیلی بر کاربرد تنوع گونه ای در کاهش آلودگی صوتی در مناطق خشک و نیمه خشک
اطلاعات انتشار: چهارمین همایش تخصصی مهندسی محیط زیست، سال
تعداد صفحات: ۱۱
توسعه مناطق شهری و صنعتی در سال های اخیر منجر به افزایش صداهای ناهنجار در این مناطق شده است، به طوری که آلودگی صوتی به عنوان یکی از بزرگترین مشکلات جوامع انسانی در قرن حاضر محسوب می شود. به نظر می رسد با توجه به شرایط حاکم بر اکوسیستم مناطق خشک(وزش بادهای شدید، تراکم ناچیز پوشش گیاهی، بهره برداری معادن و استقرار صنایع و غیره)این آلودگی نمود بیشتری دارد. تنوع گونه های گیاهی مناطق خشک و عملکردهای زیست محیطی گیاهان (بهبود شرایط آب و هوایی وپالایش گردو غبار، بادشکن وغیره) از اصلی ترین دلایل کاربرد پوشش گیاهی نسبت به سایر روش های کاهش آلودگی صوتی در این مناطق است. بررسی خصوصیات موثر گیاهان در کنترل آلودگی صوتی نشان داده که کاربرد ترکیبی از گونه های مختلف نسبت به کشت خالص اثر کاهندگی بیشتری دارد. در این مقاله ضمن بیان شرایط حاکم بر مناطق خشک و نیمه خشک و تاثیرات گیاهان در این مناطق، به بررسی چگونگی اثر گیاهان در کاهش آلودگی صوتی و مزایای این روش در این مناطق نسبت به سایر روش های کنترل آلودگی صوتی پرداخته میشود و در پایان فهرستی از گیاهان مناسب فضای سبز و سازگار با مناطق خشک معرفی شده است.

۱۷شبیه سازی تغییرات دمای خاک با استفاده از دمای هوا به منظور برآورد پتانسیل جریان بخار و تبخیر از خاک درمناطق خشک و فراخشک ایران
اطلاعات انتشار: اولین کنفرانس بین المللی مدلسازی گیاه، آب، خاک و هوا، سال
تعداد صفحات: ۱۱
در زنجیره گیاه ، آب ، خاک و هوا خاک را می توان مخزنی دانست که آب را موقتا در خود ذخیره کرده و سپس بخشی از آن بصورت غیرمستقیم پس ازعبور از سیست گیاهی تعرق یافته و بخشی از آن بصورت مستقیم از سطح خاک تبخیر شده و به اتمسفر باز می گردد. چنانچه پتانسیل آب در خاک از 15– اتمسفر کمتر شود پیوستگی مولکولهای آب از بین رفته و آب تنها به صورت بخار در خاک حرکت می کند از عواملی که به صورت غیرمستقیم دراین امر دخالت دارد شیب دما در داخل خاک است. بدلیل دمای بالاتر سطح خاک نسبت به اعماق خاک در فصول گرم، جریانی از حرکت بخار آب از اعماق به طرف بالا رخ میدهد هدف از انجام این تحقیق بررسی نقش دمای خاک روی پتانسیل حرکت بخار آب و در نهایت تبخیر آن از سطح خاک می باشد.

۱۸شناخت فرایندهای موثر بر توسعه و تحول عوارض ماسه ای دشت سیستان
اطلاعات انتشار: دومین همایش ملی فرسایش بادی، سال
تعداد صفحات: ۶
شناخت عوامل موثر بر تحول عوارض ماسه ای بادی از موضوعاتی است که توسط محققان بسیاری در سطح جهان و ایران مورد توجه قرا رگرفته است نظر به اینکه کشور ما در کمربند آب و هوای خشک و نیمه خشک قرار دارد بنابراین در بسیاری از نقاط آ ن توسعه این عوارض را می توان شاهد بود در محدوده دشت سیستان به عنوان منطهق مورد مطالعه عوارض ماسه ای بصورت گسترده در سطح دشت دیده می شود اما توسعه وتکامل ان از اشکال کلاسیک فاصله دارد بررسی عکسهای هوایی محدوده فوق به همراه عملیات میدانی نمونه برداری و دانه سنجی نمونه ها نشان میدهد که توسعه اشکال بادی در مناطقی که منشا رسوبات ان سیلابهای صفحه ای است به حداکثر می رسد این در حالی است که در سایر مناطق می توان حالتهای مختلفی از این فرایندها را شاهد بود بطوریکه در برخی مناطق اصولا نقش باد را در فرسایش می توان نادیده گرفت و در برخی مناطق نیز حرکت محدود ذرات ماسه در سطح زمین دیده می شود. موارد فوق با تهیه نقش پهنه بندی مناطق حساس به فرسایش بادی و مشخص شد ن محدوده های مختلف با ویژگیهای متفاوت تکمیل گردید.

۱۹مدیریت جامع مناب اب در نواحی خشک و کم اب کشور مطالعه موردی دشت جنوب غربی تهران
نویسنده(ها): ،
اطلاعات انتشار: اولین همایش ملی مدیریت منابع آب اراضی ساحلی، سال
تعداد صفحات: ۱۰
در پهنه گسترده ای از نواحی خشک ایران تنها منبع تامین آب ذخایر آب زیرزمینی است با توجه به محدودیت این منابع و رشد شتابان بخشهای اقتصادی و اجتماعی که افزایش تقاضا را بدنبال دارد مدیریت منابع اب دراین نواحی اهمیت ویژه ای می یابد چنانچه بهره برداری مازاد ادامه یابد نه تنها با کاهش کمی و کیفی ذخایر آب زیرزمینی روبرو خواهیم بود بلکه امکان تامین آب مورد نیاز بخشهای اقتصادی و اجتماعی وجود نداشته و حیات این مناطق با بحران روبرو خواهد شد استفاده ازا ین منبع حیاتی در حالت ذخیره در درون زمین منابع آب زیرزمینی مستلزم اعمال مدیریت صحیح است که عدم برنامه ریزی و اعمال مدیریت صحیح پیامدهای غیرقابل جبرانی از قبیل افت شدید سطح آبهای زیرزمینی خشک شدن بسیاری از چاهها پیشروی جبهه های اب شور و شور شدن ابخوانها، نشست زمین و تهدید تاسیسات انتقال آ ب و انرژی و .. به دنبال خواهد داشت که حاکی از عدم وجود نگرشی جامع به منابع آب می باشد.

۲۰شواهد پالئوپدولوژیک تغییرات اقلیمی کواترنر در شرق اصفهان
اطلاعات انتشار: چهارمین کنفرانس منطقه ای تغییر اقلیم، سال
تعداد صفحات: ۶
پدیده های گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی در سالهای اخیر شدت گرفته و به یک چالش جهانی تبدیل شده است شناخت تغییرات اقلیمی گذشته در پیش بینی نوسانات اقلیمی آینده دارای اهمیت است. طی پژوهش حاضر شواهد تغییرات اقلیمی کواترنر درخاکهای قدیمی شرق اصفهان مورد مطالعه قرار گرفت. منطقه مورد مطالعه در فاصله حدود 50 کیلومتری شرق اصفهان قرار گرفته و دارای اقلیم خشک است شواهد مورفولوژیکی خاکها نشانگر تناوب دوره های مرطوب با شدت های مختلف با دوره های خشک می باشد تجمع کربنات های پدوژنیک با مرفولوژی پیشرفته نشانگر حاکمیت اقلیمی با بارندگی سالانه حدود 300–400 میلی متر همراه با خشکی فصلی در زمان تشکیل آنها می باشد سیگنالهای ایزوتوپی اکسیژن در کربنات ها نشان میدهد این کربنات ها در محیطی با میانگین سالانه دمای حدود 6 درجه سانتی گراد کمتر از شرایط فعلی تشکیل شده اند بررسی مقادیر ایزوتوپی کربن و اکسیژن در کربناتهای پدوژنیک و تغییرات پوشش گیاهی گذشته نشانگر اثرات کاهش غلظت گاز کربنیک اتمسفری طی دوره های یخچالی کواترنر بر گسترش گراسهای C4 در مناطق خشک شرق اصفهان است.

۲۱شناخت فرآیندهای موثر بر توسعه و تحول عوارض ماسه ای (مطالعه موردی: عوارض ماسه ای چاله سیرجان)
نویسنده(ها):
اطلاعات انتشار: پژوهشهاي جغرافيايي، تابستان, دوره  ۳۸ , شماره  ۵۶، سال
تعداد صفحات: ۱۲
شناخت عوامل موثر بر تحول عوارض ماسه ای بادی از موضوعاتی است که توسط محققان بسیاری در سطح جهان و ایران مورد توجه قرار گرفته است. نظر به این که کشور ما در کمربند آب و هوای خشک و نیمه خشک قرار دارد، بنا بر این در بسیاری از نقاط آن توسعه این عوارض را می توان شاهد بود. در محدوده حوضه آبریز کویر سیرجان به عنوان منطقه مورد مطالعه، عوارض ماسه ای به صورت محدود در سطح دشت دیده می شود، اما توسعه و تکامل آن از اشکال کلاسیک فاصله دارد. بررسی عکس های هوایی محدوده فوق به همراه عملیات میدانی، نمونه برداری و دانه سنجی نمونه ها نشان می دهد که توسعه اشکال بادی در مناطقی که منشا رسوبات آن سیلاب های صفحه ای است به حداکثر می رسد. این در حالی است که در سایر مناطق می توان حالت های مختلفی از این فرآیند را شاهد بود؛ به طوری که در برخی مناطق اصولا نقش باد را در فرسایش می توان نادیده گرفت و در برخی مناطق نیز حرکت محدود ذرات ماسه در سطح زمین دیده می شود. موارد فوق با تهیه نقشه پهنه بندی مناطق حساس به فرسایش بادی و مشخص شدن محدوده های مختلف با ویژگی های متفاوت تکمیل گردید. نتایج تحقیق نشان می دهد که بالا بودن نسبت ذرات ماسه های کمتر از 250 میکرون، ضعف پوشش گیاهی و کمی ریزش های جوی محیط مناسبی را جهت گسترش فرسایش بادی مهیا می سازد، به طوری که با کاهش این نسبت از شدت فرسایش نیز کاسته می شود. این مورد با بررسی نمونه های دانه سنجی، عملیات میدانی و مشاهده عکس های هوایی نیز تایید می گردد.

۲۲بررسی کمی و کیفی بازسازی اراضی تخریب یافته مناطق کم باران جنوب گیلان به روش شیارهای متقاطع
اطلاعات انتشار: همایش ملی مدیریت جنگلهای شمال و توسعه پایدار، سال
تعداد صفحات: ۱۳
این تحقیق با هدف بهینه سازی استفاده از اب باران در بازسازی احیا بیولوژیک مناطق تخریب شده با لا دست سفید رود و ایجاد تسهیل در استقرار و افزایش پوشش گیاهی و بتبع آن افزایش طول عمر مفید سد از طرق ذیل انجام گرفته است کاهش دادن تلفات آب باران و جمع اوری هرز ابا حاصله و هدایت آن به پای نهالهای کشت شده از گونه اتریپلکس توسط شیارهای متقاطع v شکل و افزایش نفوذ سطحی و هدایت آن به اعماق پایین خاک در حوزه انتشار ریشه نهالها با پاشیدن مالچهای گیاهی و تکمیل اثر دو فاکتور فوق بوسیله اضافه کردن کمپوست های گیاهان ابزی بویژه ازولا در اعماق خاک به منظور حفظ ذخیره رطوبت وامکان حداکثر دوام آن در طول ماههای خشک و بهبود سایر شرایط فیزیکی و شیمیایی خاک ازمایش مذکور در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی انجام گردید که در آن بعد ا زاحداث سازه هایی با اجزای تشریح شده و با توجه به شرایط اقلیمی منطقه گونه گیاهی اتریپلکس در پلاتهای ازمایشی کشت گردید و اثر تیمارهای مورد نظر روی فاکتورهای رشد رویشی نهالها به صورت ازمون فاکتوریل مورد بررسی قرارگرفت. نتایج بررسی نشان داد فاکتور مالچ و کمپوست روی رشد رویشی نهالها در سطح 95% و 99% معنی دار است.

۲۳قنات مکانیسمی جهت بهره برداری اصولی از منابع آب زیرزمینی در مناطق خشک
اطلاعات انتشار: دومین کنفرانس ملی پژوهشهای کاربردی منابع آب ایران، سال
تعداد صفحات: ۸
آب ضرورت اساسی زندگی می باشد که با وجود فراوانی آب در سیاره ما آب در سطح خشکی های زمین به طور موزون پراکنده نشده است. در جایی آب چنان فراوان است که فراوانی آن مشکل آفرین بوده و در نقطه ای دیگر چنان کمیاب است که نیاز به هر قطره آن محسوس است. در کشور ما نیز منابع آب محدودند و به همین دلیل مردم ایران از دیرباز به ویژه در مناطق خشک مرکزی همواره با مشکل آب دست و پنجه نرم کرده اند و در این راه تلاش های فراوانی به خرج داده اند. قنات های متعددی که با زحمات بسیار از هزاران سال پیش در ایران احداث شده اند، بندهای بسیار قدیمی با شبکه ها و کانال های آبرسانی بر این زحمات گواهی می دهند. از قنوات سالیان سال است که در جهت تأمین آب کشاورزی استفاده می شود و در مناطق خشک و کم آب همچنان نقش ارزنده خود را حفظ نموده است. در این مقاله بررسی قنات ها از لحاظ تولید آب در مناطق خشک و نیمه خشک ایران و همچنین شناسایی مناطق مساعد جهت احداث این مکانیسم، راههای حفظ و نگهداری از این میراث بیاد مانده ازگذشتگان ذکر شده است. با ظهور تکنیک های مدرن این روش هنوز از اعتبار خاصی در بعضی جوامع برخوردار است که در تلفیق با تکنولوژی جدید می تواند بازدهی بهتری داشته باشد. تکنولوژی می تواند مکمل سیستم آبرسانی کهن باشد ولی قبل از هر اقدامی مطالعه شرایط محل و اطلاع کامل از ساخت طبیعی منطقه ضروری است.

۲۴مدیریت جامع منابع آب درنواحی خشک و کم آب کشور مطالعه موردی دشت جنوب غربی تهران
نویسنده(ها): ،
اطلاعات انتشار: چهارمین کنفرانس مدیریت منابع آب ایران، سال
تعداد صفحات: ۱۲
در پهنه گسترده ای از نواحی خشک ایران تنها منبع تامین آب ذخایر آب زیرزمینی است با توجه به محدودیت این منابع و رشد شتابان بخشهای اقتصادی و اجتماعی که افزایش تقاضا را بدنبال دارد مدیریت منابع آب دراین نواحی اهمیت ویژه ای می یابد. چنانچه بهره برداری مازاد ادامه یابد نه تنها با کاهش کمی و کیفی ذخایر آب زیرزمینی روبرو خواهیم بود بلکه امکان تامین آب مورد نیاز بخشهای اقتصادی و اجتماعی وجود نداشته و حیات این مناطق با بحران روبرو خواهد شد استفاده از این منبع حیاتی در حالت ذخیره در درون زمین منابع آب زیرزمینی مستلزم اعمال مدیریت صحیح است که عدم برنامه ریزی و اعمال مدیریت صحیح پیامدهای غیرقابل جبرانی از قبیل افت شدید سطح ابهای زیرزمینی خشک شدن بسیاری از چاهها پیشروی جبهه های آب شور و شور شدن ابخوانها نشست زمین و تهدیدتاسیسات انتقال آب و انرژی و ... به دنبال خواهد داشت که حاکی از عدم وجود نگرشی جامع به منابع آب می باشد دراین راستا می توان به منظور جلوگیری از تشدید مشکلات فوق الذکر توجه به مدیریت تقاضای آب و جایگزینی آن با تامین آب را به عنوان یک راهکار موثر تلقی نمود.

۲۵سدهای زیرزمینی و راهکارها
اطلاعات انتشار: چهارمین کنفرانس مدیریت منابع آب ایران، سال
تعداد صفحات: ۱۰
در اغلب نقاط ایران کهدارای اقلیم خشک و نیمه خشک می باشد و بارندگی کم یا نامنظم بوده یا در فصولی که به آن احتیاجی نیست می بارد منابع آب زیرزمینی و مدیریت آن از اولویت خاصی برخوردار است احداث سدهای زیرزمینی در منطقه خشکه رودها می تواند یکی از راهکارهای بسیار مناسب برای جبران کم آبی در ماههای خشک سال باشد. دراین مطالعه احداث سدهای زیرزمینی به منظور جمع اوری و ذخیره نمودن جریانات زیرسطحی مورد بررسی قرار می گیرد که یکی از راهکارهای بسیار مناسب برای جبران کم آبی در شرایط خشک کشور ایران می باشد تامینآب مصرفی مدیریت منابع آب، هزینه کم و ساخت آسان و ... از مزایای سدهای زیرزمینی می باشد با وجود صرف هزینه های زیاد در بخش سدسازی در کشور ساخت این گونه سدها بایددر اولویت قرار گیرد تا صرف هزینه و هدررفت کمتری نسبت سدهای سطحی و مخزنی داشته باشیم چرا که کشور ما برروی کمربند خشک جهانیواقع شده و هدررفت آب تبخیر از مخزن سدها سالانه به 5 متر هم می رسد که به دنبال آن اب این مخازن به علت افزایش املاح شورتر شده و قابل استفاده نمی باشد.
نمایش نتایج ۱ تا ۲۵ از میان ۱۵۷ نتیجه